Previous Verse
Next Verse

Shloka 39

इन्द्रजित्–लक्ष्मणयोर् घोरः शरयुद्धः

Indrajit and Lakshmana’s Fierce Exchange of Arrows

बाणजालैश्शरीरस्थैरवगाढैस्तरस्विनौ ।।6.89.39।।शुशुभातेमहावीर्यौप्ररूढाविवपर्वतौ ।

bāṇajālaiḥ śarīrasthair avagāḍhais tarasvinau | śuśubhāte mahāvīryau prarūḍhāv iva parvatau || 6.89.39 ||

تیروں کے جال سے، جو جسم میں پیوست اور گہرے دھنسے تھے، وہ دونوں تیز رفتار مہابلی سورما پھر بھی جگمگاتے تھے، گویا درختوں سے گھنے اُگے ہوئے دو پہاڑ۔

bāṇajālaiḥby nets/volleys of arrows
bāṇajālaiḥ:
Karaṇa (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootbāṇa + jāla (प्रातिपदिके)
FormTatpuruṣa (षष्ठी-तत्पुरुष: bāṇānāṃ jālam), Napuṃsakaliṅga (Neuter), Tṛtīyā vibhakti (Instrumental, 3rd), Bahuvacana (Plural)
śarīrasthaiḥlodged in the body
śarīrasthaiḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootśarīrastha (प्रातिपदिक)
FormTatpuruṣa (सप्तमी-तत्पुरुष: śarīre sthāḥ), Puṃliṅga (Masculine) agreeing with bāṇaiḥ implied; Tṛtīyā vibhakti (Instrumental), Bahuvacana (Plural)
avagāḍhaiḥdeeply embedded/piercing
avagāḍhaiḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootava-√gāh (धातु) + kta (कृदन्त)
FormBhūta-kṛdanta (Past passive participle, kta: avagāḍha), Puṃliṅga (Masculine), Tṛtīyā vibhakti (Instrumental), Bahuvacana (Plural)
tarasvinauswift, vigorous
tarasvinau:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Roottarasvin (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (Masculine), Prathamā vibhakti (Nominative), Dvivacana (Dual)
śuśubhāteshone
śuśubhāte:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√śubh (धातु)
FormLiṭ-lakāra (Perfect), Ātmanepada; Prathama puruṣa (3rd person), Dvivacana (Dual)
mahāvīryauof great prowess
mahāvīryau:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootmahā + vīrya (प्रातिपदिके)
FormKarmadhāraya (mahac ca tat vīryam), Puṃliṅga (Masculine), Prathamā vibhakti (Nominative), Dvivacana (Dual)
prarūḍhauovergrown (studded)
prarūḍhau:
Karta (कर्ता/Predicate adjective)
TypeAdjective
Rootpra-√ruh (धातु) + kta (कृदन्त)
FormBhūta-kṛdanta (Past passive participle, kta: prarūḍha), Puṃliṅga (Masculine), Prathamā vibhakti (Nominative), Dvivacana (Dual)
ivalike
iva:
Upamāna-sūcaka (उपमानसूचक)
TypeIndeclinable
Rootiva (अव्यय)
FormUpamā-avyaya (Comparative particle)
parvataumountains
parvatau:
Upamāna (उपमान/Standard of comparison)
TypeNoun
Rootparvata (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (Masculine), Prathamā vibhakti (Nominative), Dvivacana (Dual)

Struck by Indra's thunderbolt like arrows of Lakshmana, all sense organs of Indrajith remained excited for a short while.

L
Lakṣmaṇa
I
Indrajit/Meghanāda

FAQs

Dharma is endurance in rightful duty: even wounded, the righteous do not abandon their responsibility or inner clarity.

The duel reaches an intense phase where both warriors are heavily pierced by arrows, yet remain formidable.

Titikṣā (forbearance) and vīrya (courage)—the capacity to continue despite pain.