Previous Verse
Next Verse

Shloka 30

इन्द्रजित्–लक्ष्मणयोर् घोरः शरयुद्धः

Indrajit and Lakshmana’s Fierce Exchange of Arrows

तयोःपृथक् पृथभगीमश्शुश्रुवेतलनिस्स्वनः ।।6.89.30।।प्रकम्पयन्जनंघोरोनिर्घातइवदारुणः ।

tayoḥ pṛthak pṛthag bhīmaḥ śuśruve talanissvanaḥ |

prakampayan janaṃ ghoro nirghāta iva dāruṇaḥ || 6.89.30 ||

ان دونوں کے درمیان، جدا جدا، ایک ہولناک تال کی گونج سنائی دی؛ وہ سخت و ہیبت ناک آواز، گویا قہر آلود گرج کی ضرب ہو، لشکر کو لرزا دیتی تھی۔

तयोःof those two
तयोः:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी/सप्तमी विभक्ति (Gen/Loc), द्विवचन; अत्र षष्ठी (of the two)
पृथक्separately
पृथक्:
Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपृथक् (अव्यय)
Formअव्यय, क्रियाविशेषण (adverb: separately)
पृथक्each separately
पृथक्:
Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपृथक् (अव्यय)
Formअव्यय, पुनरुक्ति (emphasis)
भीमःterrible
भीमः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootभीम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; तलनिस्स्वनः इति विशेषणम्
शुश्रुवेwas heard
शुश्रुवे:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
Formलिट् (Perfect), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
तल-निस्स्वनःsound of palms (clapping)
तल-निस्स्वनः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतल (प्रातिपदिक) + निस्स्वन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः: तलानां निस्स्वनः (sound of palms/clapping)
प्रकम्पयन्shaking
प्रकम्पयन्:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootकम्प् (धातु) + प्र; प्रकम्पयत् (कृदन्त)
Formवर्तमानकालिक कृदन्त (present active participle), परस्मैपदी, प्रथमा, पुंलिङ्ग, एकवचन; शुश्रुवे इति क्रियायाः सह
जनम्people
जनम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootजन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन
घोरःdreadful
घोरः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootघोर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; निर्घातः इति विशेषणम्
निर्घातःcrash/thunderclap
निर्घातः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootनिर्घात (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
इवlike
इव:
Upamana-marker (उपमा)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formउपमावाचक अव्यय (particle of comparison)
दारुणःviolent/harsh
दारुणः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootदारुण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; निर्घातः इति विशेषणम्

The fierce and tumultuous impact of the sound produced by their palms (clappings) could be heard separately. It was like a violent wind that had shaken.

L
Lakshmana
I
Indrajit (Ravana's son)

FAQs

The verse frames kṣatriya-dharma: rightful war is undertaken with courage and steadfastness, even when it becomes terrifying—discipline sustains dharma amid chaos.

Lakṣmaṇa and Indrajit clash in close combat; the impacts are so intense that the sounds are heard distinctly and unsettle the surrounding forces.

Fearlessness and resolve under pressure—martial steadiness despite the dreadful intensity of battle.