Previous Verse
Next Verse

Shloka 29

इन्द्रजित्–लक्ष्मणयोर् घोरः शरयुद्धः

Indrajit and Lakshmana’s Fierce Exchange of Arrows

न्यपेतदोषमस्यन्तौलघुचित्रं च सुष्ठु च ।।6.89.29।।उभौतुतुमुलंघोरंचक्रतुर्नरराक्षसौ ।

nyapetadoṣam asyantau laghu citraṃ ca suṣṭhu ca ||6.89.29|| ubhau tu tumulaṃ ghoraṃ cakratur nararākṣasau |

انسان اور راکشس—دونوں—بے عیب نشانہ لگاتے رہے؛ نہایت تیزی، دلکش چمک اور کامل درستگی کے ساتھ، اور یوں جنگ کو ہنگامہ خیز اور نہایت ہیبت ناک بنا دیا۔

न्यपेत-दोषम्faultless; without waste
न्यपेत-दोषम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootन्यपेत (प्रातिपदिक) + दोष (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; बहुव्रीहिः: यस्य दोषः न्यपेतः/अपेतः सः (दोषरहितम्/अव्यर्थम्)
अस्यन्तौhurling/shooting
अस्यन्तौ:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootअस् (धातु, क्षेपणे) → अस्यत् (कृदन्त)
Formवर्तमानकालिक कृदन्त (present active participle), परस्मैपदी, प्रथमा, पुंलिङ्ग, द्विवचन
लघुswiftly
लघु:
Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootलघु (प्रातिपदिक/अव्ययवत्)
Formअव्ययप्रयोग (adverbial use), क्रियाविशेषण
चित्रम्wonderfully
चित्रम्:
Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootचित्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया/प्रथमा एकवचन; क्रियाविशेषणरूपेण (adverbially: wonderfully)
and
:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
सुष्ठुvery well/exceedingly
सुष्ठु:
Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसुष्ठु (अव्यय)
Formअव्यय, क्रियाविशेषण (adverb)
and
:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
उभौboth
उभौ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootउभ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, द्विवचन
तुindeed/but
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय, विरोध/अनुवादक (particle: but/indeed)
तुमुलम्tumultuous
तुमुलम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootतुमुल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; सन्निपातम् इति विशेषणम्
घोरम्dreadful
घोरम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootघोर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; सन्निपातम् इति विशेषणम्
चक्रतुःthey made/performed
चक्रतुः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, द्विवचन
नर-राक्षसौthe man and the rakshasa (two)
नर-राक्षसौ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootनर (प्रातिपदिक) + राक्षस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, द्विवचन; द्वन्द्वः: नरः च राक्षसः च (the man and the rakshasa)

Both human and Rakshasa warriors fought an exceedingly frightening and dreadful fight over one another with agility without wasting a single arrow.

L
Lakshmana
I
Indrajit
R
Rakshasa

FAQs

The verse juxtaposes excellence with moral direction: skill can be shared by dharmic and adharmic sides alike; dharma is determined by purpose, restraint, and alignment with truth—not by prowess alone.

The duel is described at peak intensity: both sides demonstrate flawless, rapid archery, making the fight terrifying to witness.

Technical excellence (dakṣatā) and focus (ekāgratā): neither wastes arrows, showing extreme concentration.