Previous Verse
Next Verse

Shloka 26

इन्द्रजित्-हनूमद्-युद्धं तथा निकुम्भिलायां होमः

Indrajit vs Hanuman; Indrajit’s Nikumbhila rite

निकुम्भिलामधिष्ठायपावकंजुहवेन्द्रजित् ।।6.82.25।।यज्ञभूम्यांततोगत्वापावकस्तेनरक्षसा ।हूयमानःप्रजज्वालमांसशोणितभुक्तदा ।।6.82.26।।

nikumbhilām adhiṣṭhāya pāvakaṃ juhave indrajit | yajñabhūmyāṃ tato gatvā pāvakas tena rakṣasā | hūyamānaḥ prajajvāla māṃsaśoṇitabhuk tadā ||

نِکُمبھِلا میں پہنچ کر اندرجیت نے آگ میں آہوتیاں ڈالیں۔ پھر یَجْن بھومی میں جا کر، اس راکشس کے گوشت اور خون سے کھلایا ہوا وہ پاؤک (آگ) آہوتیوں کے پڑتے ہی بھڑک اٹھا۔

सःhe/that (fire)
सः:
कर्ता (Karta/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्; सर्वनाम
अर्चिःflame
अर्चिः:
कर्तृविशेष्य (subject complement)
TypeNoun
Rootअर्चिस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्
पिनद्धःbound/wrapped
पिनद्धः:
कर्तृविशेषण (qualifier)
TypeAdjective
Root√नह् (धातु) + क्त (पिनद्ध)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त (Past participle), पुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्
ददृशेappeared/seemed
ददृशे:
क्रिया (Kriyā/क्रिया)
TypeVerb
Root√दृश् (धातु)
Formलिट्-लकारः (Perfect), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; आत्मनेपदम्
होमशोणिततर्पितःsatiated by blood-offering in oblation
होमशोणिततर्पितः:
कर्तृविशेषण (qualifier)
TypeAdjective
Rootहोम + शोणित + तर्पित (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्; तत्पुरुषः (होमशोणितेन तर्पितः)
सन्ध्यागतःat twilight
सन्ध्यागतः:
उपमान-विशेषण (qualifier in simile)
TypeAdjective
Rootसन्ध्या + गत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्; तत्पुरुषः (सन्ध्यायां गतः = at twilight)
इवlike
इव:
उपमा (Simile marker)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formउपमा-निपात (simile particle)
आदित्यःthe sun
आदित्यः:
उपमान (Upamāna/उपमान)
TypeNoun
Rootआदित्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्
सुतीव्रःvery intense
सुतीव्रः:
कर्तृविशेषण (qualifier)
TypeAdjective
Rootसु + तीव्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्; कर्मधारयः (अतिशयेन तीव्रः)
अग्निःfire
अग्निः:
कर्ता (Karta/कर्ता)
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्
समुत्थितःrisen up
समुत्थितः:
कर्तृविशेषण (qualifier)
TypeAdjective
Rootसम्-उत्-√स्था (धातु) + क्त
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त, पुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्

Thereafter, Indrajith, with Rakshasas well versed with traditions, poured offerings into the sacrificial fire, as great Rakshasa gathering seated there were watching.।। ityārṣēvālmīkīyēśrīmadrāmāyaṇēādikāvyēyuddhakāṇḍēdvyaśītitamassargaḥ ।।This is the end of the eighty second sarga of Yuddha Kanda of the first epic the holy Ramayana composed by sage Valmiki.

I
Indrajit
N
Nikumbhilā
Y
Yajñabhūmi (sacrificial ground)
P
Pāvaka/Agni (sacrificial fire)
R
Rākṣasa

FAQs

It highlights a dharmic warning: sacred ritual divorced from purity and right intent becomes a tool of adharma, not true righteousness.

Indrajit performs a powerful rite at Nikumbhilā, using gruesome oblations to empower his next actions in the war.

By contrast, the text underscores the value of purity and right means; Indrajit exemplifies the vice of gaining power through unethical methods.