Shloka 18
युद्धकाण्डे अष्टमः सर्गः — राक्षससभा-युद्धपरामर्शः
War-Council Boasts and Stratagems
Devanagari script
एवंचेदुपसर्पेतामनयंरामलक्ष्मणौ ।अवश्यमपनीतेनजहतामेवजीवितम् ।।6.8.18।।
Transliteration
evaṃ ced upasarpetām anayaṃ rāmalakṣmaṇau |
avaśyam apanītena jahatām eva jīvitam ||6.8.18||
Translation
اگر اس طرح رام اور لکشمن کو مصیبت میں مبتلا کیا جائے تو یقیناً فریب کے ذریعے انہیں اپنی جانیں تک چھوڑ دینے پر مجبور کر دیا جائے گا۔
Word by Word
tataḥthen
tataḥ:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Roottataḥ (अव्यय)
Formअव्यय; काल/अनन्तर (then/thereupon)
nikumbhaḥNikumbha
nikumbhaḥ:
Karta (कर्ता; among speakers)
TypeNoun
Rootnikumbha (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (नाम)
rabhasaḥRabhasa
rabhasaḥ:
Karta (कर्ता; among speakers)
TypeNoun
Rootrabhasa (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (नाम)
sūryaśatruḥSūryaśatru
sūryaśatruḥ:
Karta (कर्ता; among speakers)
TypeNoun
Rootsūrya + śatru (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (सूर्यस्य शत्रुः), पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (नाम)
mahābalaḥmighty-strong
mahābalaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootmahā + bala (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास (महद् बलम् यस्य), पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण
suptaghnaḥSuptaghna
suptaghnaḥ:
Karta (कर्ता; among speakers)
TypeNoun
Rootsupta + ghna (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (सुप्तान् घ्नाति इति), पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (नाम)
yajñahārakṣaḥYajñahāra (yajña-stealer)
yajñahārakṣaḥ:
Karta (कर्ता; among speakers)
TypeNoun
Rootyajña + hāra + rakṣa (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (यज्ञस्य हारः/हरणं यस्य), पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (नाम)
mahāpārśvaḥMahāpārśva
mahāpārśvaḥ:
Karta (कर्ता; among speakers)
TypeNoun
Rootmahā + pārśva (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास, पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (नाम)
mahōdaraḥMahodara
mahōdaraḥ:
Karta (कर्ता; among speakers)
TypeNoun
Rootmahā + udara (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास, पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (नाम)
agniketuḥAgniketu
agniketuḥ:
Karta (कर्ता; among speakers)
TypeNoun
Rootagni + ketu (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (अग्नेः केतुः), पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (नाम)
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
durdharṣaḥDurdharṣa
durdharṣaḥ:
Karta (कर्ता; among speakers)
TypeNoun
Rootdur + dharṣa (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (दुर्-धर्षः), पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (नाम)
raśmiketuḥRaśmiketu
raśmiketuḥ:
Karta (कर्ता; among speakers)
TypeNoun
Rootraśmi + ketu (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (रश्मेः केतुः), पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (नाम)
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
rākṣasaḥa rākṣasa
rākṣasaḥ:
Samānādhikaraṇa (समानाधिकरण)
TypeNoun
Rootrākṣasa (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; here appositional/common noun
indrajitIndrajit
indrajit:
Karta (कर्ता; among speakers)
TypeNoun
Rootindrajit (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (इन्द्रं जयति इति), पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (नाम)
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
mahātejāḥof great splendor
mahātejāḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootmahā + tejas (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास, पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (to indrajit)
balavānpowerful
balavān:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootbalavat (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण
rāvaṇa-ātmajaḥson of Rāvaṇa
rāvaṇa-ātmajaḥ:
Samānādhikaraṇa (समानाधिकरण)
TypeNoun
Rootrāvaṇa + ātmaja (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (रावणस्य आत्मजः), पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
prahastaḥPrahastha
prahastaḥ:
Karta (कर्ता; among speakers)
TypeNoun
Rootprahasta (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (नाम)
athathen
atha:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootatha (अव्यय)
Formअव्यय; अनन्तर/समुच्चय (then/and)
virūpākṣaḥVirūpākṣa
virūpākṣaḥ:
Karta (कर्ता; among speakers)
TypeNoun
Rootvirūpa + akṣa (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहि-समास (विरूपे अक्षिणी यस्य), पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (नाम)
vajradaṃṣṭraḥVajradaṃṣṭra
vajradaṃṣṭraḥ:
Karta (कर्ता; among speakers)
TypeNoun
Rootvajra + daṃṣṭrā (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहि-समास (वज्रवत् दंष्ट्रा यस्य), पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (नाम)
mahābalaḥvery strong
mahābalaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootmahā + bala (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास, पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण
dhūmrākṣaḥDhūmrākṣa
dhūmrākṣaḥ:
Karta (कर्ता; among speakers)
TypeNoun
Rootdhūmra + akṣa (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहि-समास (धूम्रे अक्षिणी यस्य), पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (नाम)
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
atikāyaḥAtikāya
atikāyaḥ:
Karta (कर्ता; among speakers)
TypeNoun
Rootatikāya (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (नाम)
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
durmukhaḥDurmukha
durmukhaḥ:
Karta (कर्ता; among speakers)
TypeNoun
Rootdur + mukha (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहि-समास (दुर्मुखः), पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (नाम)
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
evaindeed
eva:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण (indeed)
rākṣasaḥa rākṣasa
rākṣasaḥ:
Samānādhikaraṇa (समानाधिकरण)
TypeNoun
Rootrākṣasa (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; apposition
parighāniron clubs/bars
parighān:
Karma (कर्म; object of pragṛhya)
TypeNoun
Rootparigha (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
paṭṭiśānspears/axes (paṭṭiśas)
paṭṭiśān:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootpaṭṭiśa (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
prāsānlances
prāsān:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootprāsa (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
śakti-śūla-paraśvadhānspears, tridents, and axes
śakti-śūla-paraśvadhān:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootśakti + śūla + paraśvadha (प्रातिपदिक)
Formद्वन्द्व-समास (शक्तयः शूलानि परश्वधाश्च), पुल्लिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
cāpānibows
cāpāni:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootcāpa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
sa-bāṇāniwith arrows
sa-bāṇāni:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootsa (सह) + bāṇa (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-समास (सह बाणैः), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
khaṅgānswords
khaṅgān:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootkhaṅga (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
vipulānlarge
vipulān:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootvipula (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; विशेषण (to khaṅgān)
śitānsharp
śitān:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootśita (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; विशेषण (to khaṅgān)
pragṛhyahaving taken up
pragṛhya:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootgrah (ग्रह् धातु) + pra + lyap (ल्यप्)
Formअव्यय-कृदन्त (gerund/ल्यप्), पूर्वकाल (having seized/wielded)
parama-kruddhāḥextremely enraged
parama-kruddhāḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootparama + kruddha (क्रुध् धातु + क्त)
Formकर्मधारय-समास, पुल्लिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण (to rākṣasāḥ)
samutpatyahaving risen up
samutpatya:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootpat (पत् धातु) + sam-ut + lyap (ल्यप्)
Formअव्यय-कृदन्त (gerund/ल्यप्), पूर्वकाल (having sprung up)
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
rākṣasāḥthe rākṣasas
rākṣasāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootrākṣasa (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
abruvansaid
abruvan:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootbrū (ब्रू धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन, परस्मैपद
rāvaṇamto Rāvaṇa
rāvaṇam:
Sampradāna/Karma (सम्प्रदान/कर्म; addressee as object)
TypeNoun
Rootrāvaṇa (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
sarveall
sarve:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsarva (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण (to rākṣasāḥ)
pradīptāḥblazing
pradīptāḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootdīp (दीप् धातु) + pra + kta (क्त)
Formकृदन्त (past participle/क्त used adjectivally), पुल्लिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण
ivalike
iva:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootiva (अव्यय)
Formअव्यय; उपमावाचक
tejasāwith radiance
tejasā:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Roottejas (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
Context
Thereafter the enraged heroic and valiant son of Kumbhakarna called Nikumbha said to Ravana, who made the world cry.
Characters & Entities
R
RāmaL
LakṣmaṇaFAQs
It spotlights the Ramayana’s ethical divide: satya (truth) and straightforward valor versus apanīti (deception). Dharma rejects victory pursued through treachery.
Rākṣasas discuss breaking Rāma and Lakṣmaṇa through distress and trickery as a path to killing them.
By contrast, Rāma’s adherence to righteous conduct is implied; the rākṣasa plan underscores their lack of integrity.