Previous Verse
Next Verse

Shloka 11

निकुम्भवधः — The Slaying of Nikumbha

Hanuman’s Duel

परिघोपमबाहुस्तुपरिघंभास्करप्रभम् ।।।।बलीबलवतस्तस्यपातयामासवक्षसि ।

parighopama-bāhus tu parighaṃ bhāskara-prabham |

balī balavatas tasya pātayāmāsa vakṣasi ||

وہ زورآور راکشس، جس کے بازو لوہے کی سلاخوں جیسے تھے، سورج کی سی چمک رکھنے والی اپنی لوہے کی گُرز کو طاقتور ہنومان کے سینے پر دے ماری۔

sthireon the firm
sthire:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootsthira (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (qualifying urasi)
tasyaof him
tasya:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्
urasion the chest
urasi:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rooturas (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्
vyūḍhebroad
vyūḍhe:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootvi-ūh (धातु; क्त-प्रत्यय)
Formक्त-प्रत्ययान्त (PPP), नपुंसकलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘expanded/broad’
parighaḥthe club
parighaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootparigha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
śatadhāinto a hundred parts
śatadhā:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootśatadhā (अव्यय)
Formप्रकारवाचक-अव्ययम् (adverb: into a hundred pieces)
kṛtaḥwas made/split
kṛtaḥ:
Kriyā (क्रिया)
TypeAdjective
Rootkṛ (धातु; क्त-प्रत्यय)
Formक्त-प्रत्ययान्त (PPP), पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; कर्मणि-प्रयोगः ‘was made’
vikīryamāṇaḥbeing scattered
vikīryamāṇaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootvi-kṛ (धातु; कर्मणि-शानच्/मान)
Formवर्तमानकाले कर्मणि-प्रयोगः, शानच्/मान-प्रत्यय (present passive participle), पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘being scattered’
sahasāsuddenly
sahasā:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootsahasā (अव्यय)
Formरीतिवाचक-अव्ययम् (adverb: suddenly/violently)
ulkā-śatama hundred meteors
ulkā-śatam:
Upamāna (उपमान)
TypeNoun
Rootulkā + śata (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; द्विगु-समासः ‘a hundred meteors’
ivalike
iva:
Upamāna-dyotaka (उपमान-द्योतक)
TypeIndeclinable
Rootiva (अव्यय)
Formउपमानवाचक-अव्ययम्
ambarein the sky
ambare:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootambara (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्

As soon as the iron club touched the broad chest (of Hanuman), it split into a hundred splinters, in the sky and crumbled.

N
Nikumbha
H
Hanumān
P
parigha (iron club)

FAQs

The scene highlights the dharma of steadfastness under assault: righteousness is tested when one faces violence without losing inner composure or purpose.

Nikumbha strikes Hanumān with a blazing iron club, attempting to overpower him through brute force.

Hanumān’s dhairya (fortitude) is set up—his strength is not only physical but also unwavering resolve.