Shloka 56

युद्धे अङ्गद-मैन्द-द्विविद-राक्षसयुद्धम्; कुम्भस्य प्रादुर्भावः तथा सुग्रीवेण पराभवः

Sarga 76: Angada and the Vanara chiefs battle Kampana, Prajaṅgha, Yūpākṣa, Śoṇitākṣa; Kumbha enters and is checked by Sugrīva

Devanagari script

अङ्गदंव्यथितंदृष्टवासीदन्तमिवसागरम् ।।।।दुरासदंहरिश्रेष्ठंरामायन्येन्यवेदयन् ।

Transliteration

aṅgadaṃ vyathitaṃ dṛṣṭvā sīdantam iva sāgaram |

durāsadaṃ hariśreṣṭhaṃ rāmāya nyavēdayan ||

Translation

انگد کو تکلیف میں مبتلا اور سمندر کی طرح ڈوبتا ہوا دیکھ کر، جو کہ وانروں میں بہترین اور ناقابل تسخیر تھا، سرکردہ وانروں نے رام کو اطلاع دی۔

Word by Word

• अङ्गदम्: Angada
• अङ्गदम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: अङ्गद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, द्वितीया, एकवचनम्

• व्यथितम्: pained/tormented
• व्यथितम्: कर्म-विशेषणम् (Qualifier of object)
• Type: Adjective
• Root: व्यथित (प्रातिपदिक; √व्यथ् PPP)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्तम् (PPP); पुंलिङ्गः, द्वितीया, एकवचनम्; विशेषणम् (qualifying अङ्गदम्)

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: पूर्वकाल-क्रिया (Prior action)
• Type: Indeclinable
• Root: दृश् (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययभावः (Gerund): 'having seen'

• सीदन्तम्: sinking/despondent
• सीदन्तम्: कर्म-विशेषणम् (Qualifier of object)
• Type: Adjective
• Root: सद् (धातु)
• Form: वर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्तम्; पुंलिङ्गः, द्वितीया, एकवचनम्; विशेषणम् (qualifying अङ्गदम्)

• इव: like
• इव: सम्बन्ध (Comparison marker)
• Type: Indeclinable
• Root: इव (अव्यय)
• Form: उपमा-वाचक-अव्ययम्

• सागरम्: an ocean
• सागरम्: उपमान (Upamāna)
• Type: Noun
• Root: सागर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, द्वितीया, एकवचनम्; उपमान

• दुरासदम्: hard to approach
• दुरासदम्: कर्म-विशेषणम् (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: दुर्-आसद (प्रातिपदिक; दुर् + आसद)
• Form: पुंलिङ्गः, द्वितीया, एकवचनम्; विशेषणम् (qualifying हरिश्रेष्ठम्/अङ्गदम् as 'hard to approach')

• हरिश्रेष्ठम्: the foremost of monkeys
• हरिश्रेष्ठम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: हरि-श्रेष्ठ (प्रातिपदिक; हरि + श्रेष्ठ)
• Form: पुंलिङ्गः, द्वितीया, एकवचनम्; अङ्गदस्य विशेषण-रूपेण

• रामाय: to Rama
• रामाय: सम्प्रदान (Sampradāna/Recipient)
• Type: Noun
• Root: राम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, चतुर्थी, एकवचनम् (Dative)

• न्यवेदयन्: reported/informed
• न्यवेदयन्: क्रिया (Kriyā/Verb)
• Type: Verb
• Root: नि+विद् (धातु)
• Form: लङ्-लकारः (Imperfect/Past), प्रथमपुरुषः, बहुवचनम्; परस्मैपदम्; नि-उपसर्गः; causative sense 'reported/informed' in context

Context

Seeing the foremost Vanara, Angada who was difficult to encounter fell and like sinking into the ocean of despondency, the foremost Vanaras submitted to Rama.

Characters & Entities

• Angada
• Rāma
• Vanara leaders (hariśreṣṭhāḥ)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma includes responsible communication: informing the rightful leader enables timely protection and just action, preventing chaos in crisis.

What is the narrative situation?

Angada is badly hurt and collapsing; the vanara chiefs go to Rama and report Angada’s condition.

Which character virtue is emphasized?

Collective responsibility and loyalty: the vanaras do not abandon Angada but seek Rama’s direction for his protection.