Shloka 10

युद्धे अङ्गद-मैन्द-द्विविद-राक्षसयुद्धम्; कुम्भस्य प्रादुर्भावः तथा सुग्रीवेण पराभवः

Sarga 76: Angada and the Vanara chiefs battle Kampana, Prajaṅgha, Yūpākṣa, Śoṇitākṣa; Kumbha enters and is checked by Sugrīva

Devanagari script

तस्यांसफलकेखडगंनिजघानततोऽङ्गदः ।यज्ञोपवीतवच्चैनंचिच्छेदकपिकुञ्जरः ।।।।

Transliteration

tasyāṃsa-phalake khaḍgaṃ nijaghāna tato 'ṅgadaḥ |

yajñopavīta-vac cainaṃ ciccheda kapi-kuñjaraḥ ||

Translation

تب انگد نے دشمن کے چوڑے کندھے کے تختے میں اپنی تلوار گاڑ دی؛ اور بندروں کے ہاتھی نے اسے یوں چیر ڈالا جیسے یگیوپویت (مقدس جنیو) کی لکیر کے ساتھ۔

Word by Word

• तस्य: of him
• तस्य: सम्बन्ध (Genitive)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन

• अंसफलके: on the shoulder-plate
• अंसफलके: अधिकरण (Adhikaraṇa/Location)
• Type: Noun
• Root: अंसफल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; समासः अंसस्य फलकम् (shoulder-plate)

• खड्गम्: sword
• खड्गम्: कर्म (Object)
• Type: Noun
• Root: खड्ग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• निजघान: struck
• निजघान: क्रिया (Verb)
• Type: Verb
• Root: हन् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्; उपसर्गः नि

• ततः: then
• ततः: कालाधिकरण (Temporal)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; अनुक्रमवाचक

• अङ्गदः: Aṅgada
• अङ्गदः: कर्ता (Subject)
• Type: Noun
• Root: अङ्गद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• यज्ञोपवीतवत्: like a sacred thread (diagonally)
• यज्ञोपवीतवत्: क्रियाविशेषण (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: यज्ञोपवीतवत् (प्रातिपदिक/अव्ययवत्)
• Form: वत्-प्रत्ययान्त; क्रियाविशेषण (adverbial: 'like a yajñopavīta')

• च: and
• च: समुच्चय
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय (conjunction)

• एनम्: him
• एनम्: कर्म (Object)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; सर्वनाम (enam = 'him')

• चिच्छेद: cut
• चिच्छेद: क्रिया (Verb)
• Type: Verb
• Root: छिद् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

• कपिकुञ्जरः: the great monkey (leader)
• कपिकुञ्जरः: कर्ता (Subject)
• Type: Noun
• Root: कपिकुञ्जर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः कपिः (वानरः)+कुञ्जरः (श्रेष्ठः)

Context

Then Angada pierced his sword on the fl at surface of his shoulder diagonally and cut him with his sword.

Characters & Entities

• Aṅgada

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Within the frame of righteous war, it presents disciplined, direct engagement—skill employed decisively rather than cruelty for its own sake.

What is the narrative situation?

Aṅgada lands a powerful, precise sword-blow in his fight, described with a vivid simile (like the line of a sacred thread).

Which character virtue is emphasized?

Kauśala (martial proficiency) joined to courage: Aṅgada’s strike is both forceful and expertly placed.