Previous Verse
Next Verse

Shloka 16

अतिकायवधश्रवणं रावणस्य लङ्कारक्षाविधानम्

Ravana’s Reaction to Atikaya’s Death and the Fortification Orders for Lanka

ततस्तेराक्षसास्सर्वेश्रुत्वालङ्काधिपस्यतत् ।वचनंसर्वमातिष्ठन् यथावत्तुमहाबलाः ।।।।

tatas te rākṣasāḥ sarve śrutvā laṅkādhipasya tat | vacanaṃ sarvam ātiṣṭhan yathāvat tu mahābalāḥ ||

پھر وہ سب مہابلی راکشس، لنکا کے ادھیشور کے وہ تمام کلمات سن کر، جیسا حکم تھا ویسے ہی اپنے اپنے مقررہ مقام اور کام پر جم گئے۔

ततःthen/thereupon
ततः:
Kāla/Deśa-adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottatas (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय (Avyaya); अव्यय-प्रकारः: क्रियाविशेषण (adverb)
तेthey/those
ते:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम (pronoun); पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन (plural)
राक्षसाःRakshasas/demons
राक्षसाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootrākṣasa (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
सर्वेall
सर्वे:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootsarva (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; विशेषण (adjective) राक्षसाः इति
श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootśru (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund); धातु: श्रु (to hear)
लङ्काधिपस्यof the lord of Lanka
लङ्काधिपस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootlaṅkā + adhipa (प्रातिपदिके; लङ्का + अधिप)
Formतत्पुरुष-समास (षष्ठी-तत्पुरुष: लङ्कायाः अधिपः); पुल्लिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन
तत्that (statement)
तत्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; वचनम् इति कर्मपदस्य विशेषण (that)
वचनम्speech/command/words
वचनम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootvacana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
सर्वम्entire/all
सर्वम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootsarva (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषण (adjective) वचनम् इति
आतिष्ठन्they undertook/they complied
आतिष्ठन्:
Kriyā (मुख्यक्रिया)
TypeVerb
Rootā-√sthā (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect, past); परस्मैपद; प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन; धातु: स्था (to stand/undertake) उपसर्ग: आ
यथावत्properly/as prescribed
यथावत्:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootyathāvat (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय; अव्यय-प्रकारः: क्रियाविशेषण (adverb)
तुindeed/but
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (particle), विरोध/अन्वयार्थक (but/indeed)
महाबलाःmighty/very strong
महाबलाः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootmahā + bala (प्रातिपदिके; महा + बल)
Formकर्मधारय-समास (महच्च तत् बलं यस्य/महद्बलः); पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; विशेषण राक्षसाः इति

On hearing the words of the king of Lanka all Rakshasas and the great army got up.

R
Rākṣasas
R
Rāvaṇa (lord of Laṅkā)
L
Laṅkā

FAQs

It highlights obedience to command and orderly execution of duty—collective discipline as a social/royal ethic.

After Rāvaṇa’s instructions, the Rākṣasa forces respond by taking positions and implementing the defense measures.

Organized compliance and readiness—acting ‘yathāvat’ (properly, by procedure).