Shloka 42

त्रिशिरा–देवान्तक–महोदर–मत्त

महापार्श्व) वधः | Slaying of Trisira, Devantaka, Mahodara, and Matta (Mahaparsva

Devanagari script

खडगप्रहाराभिहतोहनुमान्मारुतात्मजः ।आजघानतिशिरसंतलेनोरसिवीर्यवान् ।। ।।

Transliteration

khaḍgaprahārābhihato hanumān mārutātmajaḥ | ājaghāna tiśirasaṁ talenorasi vīryavān ||

Translation

تلوار کے وار سے زخمی ہو کر بھی، ماروت کے پتر، پرَاکرم ہنومان نے اپنی ہتھیلی سے تریشیرا کے سینے پر زوردار ضرب لگائی۔

Word by Word

• खड्गप्रहाराभिहतः: struck by a sword-blow
• खड्गप्रहाराभिहतः: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: खड्ग (प्रातिपदिक) + प्रहार (प्रातिपदिक) + अभिहत (प्रातिपदिक; √हन् + क्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तृतीया-तत्पुरुषः (खड्गप्रहारेण अभिहतः)

• हनुमान्: Hanuman
• हनुमान्: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Noun
• Root: हनुमत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• मारुतात्मजः: son of the Wind
• मारुतात्मजः: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Noun
• Root: मारुत (प्रातिपदिक) + आत्मज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (मारुतस्य आत्मजः)

• आजघान: struck
• आजघान: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: हन् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्; आ-उपसर्ग

• तिशिरसम्: Trishira
• तिशिरसम्: Karma (कर्म/Object)
• Type: Noun
• Root: त्रिशिरस्/तिशिरस् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• तलेन: with (his) palm
• तलेन: Karana (करण/Instrument)
• Type: Noun
• Root: तल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; 'with the palm'

• उरसि: on the chest
• उरसि: Adhikarana (अधिकरण/Locative)
• Type: Noun
• Root: उरस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन

• वीर्यवान्: mighty
• वीर्यवान्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वीर्यवत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; 'powerful' (qualifying हनुमान्)

Context

Heroic Hanuman hit by Trisira, attacked him with his palm on the chest.

Characters & Entities

• Hanumān
• Māruta/Vāyu
• Triśiras
• sword

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma highlights resilience: being harmed does not justify collapse; one answers adversity with controlled strength in service of the righteous mission.

What is the narrative situation?

After receiving a sword-blow, Hanumān immediately retaliates by striking Triśiras on the chest with his palm.

Which character virtue is emphasized?

Hanumān’s endurance and unwavering courage (titikṣā + parākrama).