Shloka 4

त्रिशिरा–देवान्तक–महोदर–मत्त

महापार्श्व) वधः | Slaying of Trisira, Devantaka, Mahodara, and Matta (Mahaparsva

Devanagari script

रथमादित्यसङ्काशंयुक्तंपरमवाजिभिः ।आस्थायत्रिशिरावीरोवालिपुत्रमथाभ्ययात् ।।।।

Transliteration

ratham ādityasaṅkāśaṁ yuktaṁ paramavājibhiḥ | āsthāya triśirā vīro vāliputram athābhyayāt ||

Translation

پھر بہادر تریشِراس سورج کی مانند دمکتا رتھ، جو اعلیٰ گھوڑوں سے جتا تھا، سوار ہو کر والی کے پتر انگد کی طرف بڑھا۔

Word by Word

• रथम्: chariot
• रथम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: रथ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; accusative singular

• आदित्यसङ्काशम्: sun-like
• आदित्यसङ्काशम्: Visheshana of Karma (कर्म-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: आदित्य-सङ्काश (प्रातिपदिक; आदित्य + सङ्काश)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; accusative singular; तत्पुरुष (आदित्यस्य सङ्काशः) qualifying रथम्

• युक्तम्: yoked/harnessed
• युक्तम्: Karma-visheshana (कर्म-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: युज् (धातु)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (PPP), पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; agrees with रथम्

• परमवाजिभिः: with excellent horses
• परमवाजिभिः: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: परम-वाजिन् (प्रातिपदिक; परम + वाजिन्)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; instrumental plural; कर्मधारय (परमा वाजिनः)

• आस्थाय: having mounted
• आस्थाय: Purvakala-kriya (पूर्वकाल-क्रिया)
• Type: Indeclinable
• Root: आ-स्था (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययीभाव (gerund), 'having mounted/taken seat'

• त्रिशिराः: Triśirā
• त्रिशिराः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: त्रि-शिरस् (प्रातिपदिक; त्रि + शिरस्)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; nominative singular; द्विगु (त्रीणि शिरांसि यस्य)

• वीरः: the hero
• वीरः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वीर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; nominative singular; apposition to त्रिशिराः

• वालिपुत्रम्: Vāli's son
• वालिपुत्रम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: वालि-पुत्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; accusative singular

• अथ: then
• अथ: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अनन्तरार्थक अव्यय (then)

• अभ्ययात्: advanced toward
• अभ्ययात्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अभि-या (धातु)
• Form: लङ्-लकार (Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; parasmaipada

Context

Then Trisira, seated on the chariot, effulgent as the Sun, yoked to the best horse marched towards Angada.

Characters & Entities

• Triśiras
• Aṅgada
• Vāli
• chariot
• horses
• Sun (Āditya)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma in epic narrative also includes accountability in conflict: challengers deliberately seek worthy opponents, making the battle a test of responsibility and valor.

What is the narrative situation?

Triśiras rides forth in a radiant chariot and moves to engage Aṅgada.

Which character virtue is emphasized?

Martial confidence and readiness to confront a principal adversary.