Previous Verse
Next Verse

Shloka 45

कुम्भकर्णवधः

The Slaying of Kumbhakarna

स तेनाभिहतोमूर्ध्निशैलेनेन्द्ररिपुस्तदा ।।।।कुम्भकर्णःप्रजज्वालक्रोधेनमहतातदा ।सोऽभ्यधावतवेगेनवालिपुत्रममर्षणम् ।।।।

sa tenābhihato mūrdhni śailenendraripus tadā |

kumbhakarṇaḥ prajajvāla krodhena mahatā tadā |

so 'bhyadhāvata vegena vāliputram amarṣaṇam ||

اس پہاڑ سے سر پر ضرب کھا کر، اندرا کے دشمن کُمبھکرن اس وقت شدید غضب سے بھڑک اٹھا؛ پھر وہ بےتاب انگد، والی کے پتر، پر تیزی سے جھپٹا۔

सःhe
सः:
कर्ता
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम
तेनby that (with it)
तेन:
करण
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; सर्वनाम
अभिहतःstruck
अभिहतः:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective
Rootअभि-हन् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्तः, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
मूर्ध्निon the head
मूर्ध्नि:
अधिकरण
TypeNoun
Rootमूर्धन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
शैलेनwith a rock/mountain
शैलेन:
करण
TypeNoun
Rootशैल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
इन्द्ररिपुःenemy of Indra
इन्द्ररिपुः:
कर्ता
TypeNoun
Rootइन्द्र-रिपु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (इन्द्रस्य रिपुः)
तदाthen
तदा:
सम्बन्ध (time)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय
कुम्भकर्णःKumbhakarna
कुम्भकर्णः:
कर्ता
TypeNoun
Rootकुम्भकर्ण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
प्रजज्वालblazed, flared up
प्रजज्वाल:
क्रिया
TypeVerb
Rootप्र-ज्वल् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
क्रोधेनwith anger
क्रोधेन:
करण (cause/instrument)
TypeNoun
Rootक्रोध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
महताgreat
महता:
करण-विशेषण
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; विशेषणम् (क्रोधस्य)
तदाthen
तदा:
सम्बन्ध (time)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय
सःhe
सः:
कर्ता
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम
अभ्यधावतrushed at
अभ्यधावत:
क्रिया
TypeVerb
Rootअभि-धाव् (धातु)
Formलङ् (Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
वेगेनwith speed
वेगेन:
करण
TypeNoun
Rootवेग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
वालिपुत्रम्Vali's son (Angada)
वालिपुत्रम्:
कर्म
TypeNoun
Rootवालि-पुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (वालिनः पुत्रः)
अमर्षणम्unenduring, intolerant
अमर्षणम्:
कर्म-विशेषण
TypeAdjective
Rootअमर्षण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (वालिपुत्रस्य)

Hit on the forehead by Angada, Kumbhakarna, burning with fury rushed. The intolerant Rakshasa then rushed to Vali's son with force.

K
Kumbhakarṇa
I
Indra
V
Vāli
A
Angada

FAQs

A dharmic reading contrasts righteous courage with rage: anger (krodha) is shown as a consuming force that drives reckless retaliation—an ethical warning embedded in the battle narrative.

After being struck by Angada’s thrown mountain-summit, Kumbhakarṇa becomes enraged and rushes to attack Angada directly.

For Angada (by implication): kṣānti and steadiness under threat; for Kumbhakarṇa: the vice of uncontrolled krodha that clouds judgment.