Shloka 44

कुम्भकर्णवधः

The Slaying of Kumbhakarna

Devanagari script

शैलशृङ्गंमहद्गृह्यविनदंश्चमुहुर्मुहुः ।त्रासयन्राक्षसान्सर्वान् कुम्भकर्णपदानुगान् ।।।।चिक्षेपशैलशिखरंकुम्भकर्णस्यमूर्धनि ।

Transliteration

śailaśṛṅgaṃ mahad gṛhya vinadaṃś ca muhur muhuḥ |

trāsayan rākṣasān sarvān kumbhakarṇapadānugān ||

cikṣepa śailaśikharaṃ kumbhakarṇasya mūrdhani ||

Translation

اس نے ایک عظیم پہاڑی چوٹی اٹھائی اور بار بار گرج کر، کُمبھکرن کے پیروکار تمام راکشسوں کو دہشت زدہ کیا؛ پھر اس پہاڑ کی چوٹی کُمبھکرن کے سر پر دے ماری۔

Word by Word

• शैलशृङ्गम्: a mountain peak
• शैलशृङ्गम्: कर्म (गृह्य)
• Type: Noun
• Root: शैल-शृङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुषः (शैलस्य शृङ्गम्)

• महत्: huge
• महत्: कर्म-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: महत् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (शैलशृङ्गस्य)

• गृह्य: having seized
• गृह्य: पूर्वकाल-क्रिया
• Type: Indeclinable
• Root: ग्रह् (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund; ‘having taken’)

• विनदन्: roaring
• विनदन्: कर्तृ-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: वि-नद् (धातु)
• Form: वर्तमानकाले कर्तरि शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्तः, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• च: and
• च: सम्बन्ध
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)

• मुहुः: again
• मुहुः: क्रिया-विशेषण
• Type: Indeclinable
• Root: मुहुः (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (adverb)

• मुहुः: again and again
• मुहुः: क्रिया-विशेषण
• Type: Indeclinable
• Root: मुहुः (अव्यय)
• Form: पुनरुक्त-अव्यय (intensive repetition)

• त्रासयन्: frightening
• त्रासयन्: कर्तृ-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: त्रस् (धातु)
• Form: वर्तमानकाले कर्तरि शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्तः (causative sense: त्रासयति), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• राक्षसान्: Rakshasas
• राक्षसान्: कर्म (त्रासयन्)
• Type: Noun
• Root: राक्षस (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन

• सर्वान्: all
• सर्वान्: कर्म-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; विशेषणम् (राक्षसानाम्)

• कुम्भकर्णपदानुगान्: following Kumbhakarna
• कुम्भकर्णपदानुगान्: कर्म-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: कुम्भकर्ण-पद-अनुग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; तत्पुरुषः (कुम्भकर्णस्य पदानुगाः)

• चिक्षेप: hurled
• चिक्षेप: क्रिया
• Type: Verb
• Root: क्षिप् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• शैलशिखरम्: a mountain summit
• शैलशिखरम्: कर्म (चिक्षेप)
• Type: Noun
• Root: शैल-शिखर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुषः (शैलस्य शिखरम्)

• कुम्भकर्णस्य: of Kumbhakarna
• कुम्भकर्णस्य: सम्बन्ध (षष्ठी-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: कुम्भकर्ण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन

• मूर्धनि: on the head
• मूर्धनि: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: मूर्धन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन

Context

Angada taking a huge peak of a mountain roaring again and again following Kumbhakarna frightening the Rakshasas flung the mountain top on the forehead of Kumbhakarna and crushed him.

Characters & Entities

• Angada
• Kumbhakarṇa
• Rākṣasa

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma as protection through proportionate force: Angada uses available means to stop a mass-killer, aiming at restraint of evil rather than cruelty.

What is the narrative situation?

Angada confronts Kumbhakarṇa directly, seizes a mountain-summit, frightens the surrounding Rākṣasas, and strikes Kumbhakarṇa on the head with it.

Which character virtue is emphasized?

Audārya with vīrya (noble bravery): fearlessness paired with a protective motive—breaking the enemy’s momentum to safeguard allies.