रावणस्य मन्त्रविचारः
Ravana’s Council on Strategy
लङ्कायांतुकृतंकर्मघोरंदृष्टवाभयावहम् ।राक्षसेन्द्रोहनुमताशक्रेणेवमहात्मना ।।6.6.1।।अब्रवीद्राक्षसान् सर्वान्ह्रियाकिञ्चिदवाङ्मुखः ।
laṅkāyāṃ tu kṛtaṃ karma ghoraṃ dṛṣṭvā bhayāvaham |
rākṣasendro hanumatā śakreṇeva mahātmanā ||6.6.1||
abravīd rākṣasān sarvān hriyā kiñcid avāṅmukhaḥ |
لَنکا میں ہنومان—اس مہاتما، شکر (اِندر) کے مانند پرتابی—کے ہاتھوں کیا گیا وہ ہولناک اور خوف انگیز کارنامہ دیکھ کر، رَکشسوں کا راجا کچھ شرمندہ سا، سر جھکائے، سب رَکشسوں سے یوں مخاطب ہوا۔
Considering the terrifying, dreadful action that was carried by the great soul Hanuman who was like Indra in might, the Lord of Rakshasas felt a bit shy and bending down his head addressed all Rakshasas.
Adharma invites consequences that even the powerful cannot ignore. The appearance of shame signals an ethical recognition—however partial—that wrongful leadership decisions bring collective danger.
After Hanumān’s devastating exploits in Laṅkā, Rāvaṇa—affected and embarrassed—turns to address his rākṣasa assembly.
Hanumān’s heroic efficacy (vīrya) is foregrounded; in Rāvaṇa, a fleeting self-awareness (hri) appears.