Shloka 41

प्रहस्तवधः

The Slaying of Prahasta

Devanagari script

सतेनाभिहतःक्रुद्धोनदन्राक्षसपुङ्गवः ।ववर्षशरवर्षाणिप्लवङ्गानांचमूपतौ ।।।।

Transliteration

sa tenābhihataḥ kruddho nadan rākṣasapuṅgavaḥ |

vavarṣa śaravarṣāṇi plavaṅgānāṃ ca mūpatau || 6.58.41 ||

Translation

اس کے وار سے زخمی ہو کر راکشسوں کا سردار غضبناک ہو اٹھا؛ گرجتے ہوئے اس نے پلونگوں کی فوج اور اس کے نائک پر تیروں کی بارش برسا دی۔

Word by Word

• सः: he
• सः: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative), एकवचनम्; सर्वनाम

• तेन: by him/thereby
• तेन: करणम् (Karaṇa/Instrument)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः/नपुंसकलिङ्गः, तृतीया-विभक्तिः (Instrumental), एकवचनम्; सर्वनाम

• अभिहतः: having been struck
• अभिहतः: कर्ता-विशेषणम् (Adjectival to subject)
• Type: Adjective
• Root: अभि-हन् (धातु) + क्त (कृदन्त-प्रत्यय)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्तः (Past Passive Participle/क्त), पुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्; विशेषणम् (qualifies सः/राक्षसपुङ्गवः)

• क्रुद्धः: angry
• क्रुद्धः: कर्ता-विशेषणम्
• Type: Adjective
• Root: क्रुध् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि/भावे कृदन्तः (PPP sense), पुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्; विशेषणम्

• नदन्: roaring
• नदन्: कर्ता-विशेषणम्
• Type: Adjective
• Root: नद् (धातु) + शतृ (कृदन्त)
• Form: वर्तमानकर्तरि कृदन्तः (Present Active Participle/शतृ), पुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्; विशेषणम्

• राक्षसपुङ्गवः: the foremost of the Rakshasas
• राक्षसपुङ्गवः: कर्ता (Karta/Subject; apposition to सः)
• Type: Noun
• Root: राक्षस (प्रातिपदिक) + पुङ्गव (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुषः (rākṣasānāṃ puṅgavaḥ), पुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्

• ववर्ष: showered
• ववर्ष: क्रिया (Verb/Action)
• Type: Verb
• Root: वृष् (धातु)
• Form: लिट्-लकारः (Perfect), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः (3rd person), एकवचनम्

• शरवर्षाणि: showers of arrows
• शरवर्षाणि: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: शर (प्रातिपदिक) + वर्ष (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुषः (śarāṇāṃ varṣāṇi), नपुंसकलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative), बहुवचनम्

• प्लवङ्गानाम्: of the monkeys
• प्लवङ्गानाम्: सम्बन्ध (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: प्लवङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, षष्ठी-विभक्तिः (Genitive), बहुवचनम्

• चमूपतौ: upon the army-commander
• चमूपतौ: अधिकरणम् (Adhikaraṇa/Location-Target)
• Type: Noun
• Root: चमू (प्रातिपदिक) + पति (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुषः (camvāḥ patiḥ), पुंलिङ्गः, सप्तमी-विभक्तिः (Locative), एकवचनम्

Context

Having been struck by Nila, the Rakshasa leader became furious, and began to roar and showered rain arrows on the monkeys.

Characters & Entities

• Prahastha
• Nīla
• Vānara army (plavaṅga)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

The verse implicitly contrasts dharmic steadiness with anger-driven reaction: Prahastha’s fury fuels violence, reminding that krodha can dominate judgment even amid rightful or wrongful battles.

What is the narrative situation?

After being struck, Prahastha retaliates by roaring and unleashing a heavy arrow-barrage against the Vānaras and their commander.

Which character virtue is emphasized?

Martial ferocity and intimidation (though ethically ambivalent) in Prahastha.