Previous Verse
Next Verse

Shloka 3

अकम्पन-प्रेषणम् तथा कपि-राक्षस-रणवर्णनम्

Akampana Dispatched; The Vanara–Rakshasa Battle and Omens

एषशास्ताचगोप्ताचनेताचयुधिसत्तमः ।भूतिकामश्चमेनित्यंनित्यंचसमरप्रियः ।।।।

eṣa śāstā ca goptā ca netā ca yudhi-sattamaḥ | bhūti-kāmaś ca me nityaṃ nityaṃ ca samara-priyaḥ ||

یہ دشمنوں کو سزا دینے والا، محافظ اور رہنما ہے—جنگ میں سب سے برتر؛ میری غرض کی بھلائی کا ہمیشہ خواہاں، اور ہر دم رَن کی محبت میں رچا بسا۔

एषःthis (one)
एषः:
कर्ता
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
जेष्यतिwill conquer
जेष्यति:
क्रिया
TypeVerb
Rootजि (धातु)
Formलृट् (भविष्यत्/Future), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपदम्
काकत्स्थौthe two Kakutsthas (Rama and Lakshmana)
काकत्स्थौ:
कर्म
TypeNoun
Rootकाकत्स्थ (प्रातिपदिक; name/epithet)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, द्विवचन (dual accusative)
सुग्रीवम्Sugriva
सुग्रीवम्:
कर्म
TypeNoun
Rootसुग्रीव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
and
:
समुच्चय
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय (समुच्चय)
महाबलम्mighty
महाबलम्:
विशेषण
TypeAdjective
Rootमहा + बल (प्रातिपदिके)
Formकर्मधारय: महत् बलं यस्य; पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; सुग्रीवम् इति विशेषणम्
वानरान्monkeys
वानरान्:
कर्म
TypeNoun
Rootवानर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
and
:
समुच्चय
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय (समुच्चय)
अपरान्other
अपरान्:
विशेषण
TypeAdjective
Rootअपर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; वानरान् इति विशेषणम्
घोरान्terrible
घोरान्:
विशेषण
TypeAdjective
Rootघोर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; वानरान् इति विशेषणम्
हनिष्यतिwill slay
हनिष्यति:
क्रिया
TypeVerb
Rootहन् (धातु)
Formलृट् (Future), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपदम्
परन्तपःscorcher of enemies
परन्तपः:
विशेषण (कर्ता-विशेषण)
TypeNoun
Rootपरम् + तप (प्रातिपदिके)
Formतत्पुरुष: परान् तपति (scorcher of foes); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; एषः इति विशेष्यस्य विशेषण/उपाधि

There, the highly furious Rakshasas also exterminated the Vanaras with their weapons and darts.

A
Akampana

FAQs

The verse highlights the ruler’s expectation that a leader should protect and guide his people; it indirectly points to rajadharma (duty of leadership), even though it is voiced from the opposing side.

In the war-council context, Akampana is being described as a capable commander—protector, leader, and battle-expert—fit to be relied upon in the coming clash.

Leadership and protective capability (netṛtva and goptṛtva), coupled with martial zeal.