Shloka 26

अकम्पन-प्रेषणम् तथा कपि-राक्षस-रणवर्णनम्

Akampana Dispatched; The Vanara–Rakshasa Battle and Omens

Devanagari script

बाहुभिःपरिघाकारैर्युध्यन्तःपर्वतोपमाः ।।।।हरयोभीमकर्माणोराक्षसान्झघ्नुराहवे ।

Transliteration

bāhubhiḥ parighākārair yudhyantaḥ parvatōpamāḥ | harayo bhīma-karmāṇo rākṣasān jaghnur āhave ||

Translation

لوہے کی سلاخوں جیسے بازوؤں سے لڑتے ہوئے، پہاڑوں کے مانند عظیم الجثہ اور ہولناک کارناموں والے وانروں نے میدانِ جنگ میں راکشسوں کو پے در پے گرا دیا۔

Word by Word

• बाहुभिः: with (their) arms
• बाहुभिः: करण (Karaṇa/Instrument)
• Type: Noun
• Root: बाहु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन

• परिघाकारैः: bar-like; like iron clubs
• परिघाकारैः: करण-विशेषण (Instrument qualifier)
• Type: Adjective
• Root: परिघ + आकार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; विशेषणम् (qualifying ‘बाहुभिः’); समासः: परिघस्य आकारः (having the form of an iron bar)

• युध्यन्तः: fighting
• युध्यन्तः: कर्ता (Agent participle)
• Type: Verb
• Root: युध् (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; कर्तरि (fighting)

• पर्वतोपमाः: like mountains
• पर्वतोपमाः: कर्ता-विशेषण (Subject qualifier)
• Type: Adjective
• Root: पर्वत + उपम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषणम् (qualifying ‘हरयः’); समासः: पर्वत इव उपमा (like mountains)

• हरयः: Vanaras
• हरयः: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: हरि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• भीमकर्माणः: of dreadful deeds
• भीमकर्माणः: कर्ता-विशेषण (Subject qualifier)
• Type: Adjective
• Root: भीम + कर्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; बहुव्रीहि-समासः: भीमं कर्म येषां ते (whose deeds are terrible)

• राक्षसान्: Rakshasas
• राक्षसान्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: राक्षस (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन

• झघ्नुः: struck; killed
• झघ्नुः: क्रिया (Action)
• Type: Verb
• Root: हन् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद; प्रथमा-पुरुष, बहुवचन; छन्दसि/पाठभेदे ‘झ’ आगमः (jaghnur)

• आहवे: in battle
• आहवे: अधिकरण (Adhikaraṇa/Location)
• Type: Noun
• Root: आहव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन

Context

The Vanaras of terrific deeds, like hills in form, resembling iron bars attacked many Rakshasas in the battle.

Characters & Entities

• Vānara
• Rākṣasa

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

The verse portrays overwhelming force; within a dharmic framework, such power is justified only when aligned with protection of the righteous cause, not personal rage or cruelty.

What is the narrative situation?

The Vānaras gain momentum, using sheer bodily strength to defeat the Rākṣasas in close combat.

Which character virtue is emphasized?

Valor and steadfastness in combat are emphasized (vīrya), presented as formidable when disciplined toward the war’s rightful end.