Shloka 15

Devanagari script

ततोमर्मसुमर्मज्ञोमज्जयननिशितान् शरान् ।रामलक्ष्मणयोर्वीरोननदाचमुहुर्मुहुः ।।6.45.15।।

Transliteration

tato marmasu marmajño majjayan niśitān śarān | rāmalakṣmaṇayor vīro nanāda ca muhur muhuḥ ||

Translation

پھر وہ سورما، جو مَرموں کا جاننے والا تھا، رام اور لکشمن کے نازک مقامات میں نوکیلے تیر پیوست کرتا گیا اور بار بار دھاڑتا رہا۔

Word by Word

• ततः: then
• ततः: कालाधिकरण (Temporal)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: क्रम-अव्यय (then)

• मर्मसु: in the vital spots
• मर्मसु: अधिकरण (Locative)
• Type: Noun
• Root: मर्म (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (Locative), बहुवचन

• मर्मज्ञः: knower of vital points
• मर्मज्ञः: विशेषण (Adjectival)
• Type: Adjective
• Root: मर्मज्ञ (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (मर्माणि जानाति इति); पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; वीरः-विशेषणम्

• मज्जयन्: making (them) sink in, embedding
• मज्जयन्: कर्ता-विशेषण (Agent qualifier)
• Type: Adjective
• Root: मज्ज् (धातु)
• Form: शतृ (present active participle), पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तृ-विशेषणम्

• निशितान्: sharp
• निशितान्: कर्म-विशेषण (Qualifier of object)
• Type: Adjective
• Root: निशित (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, द्वितीया (Accusative), बहुवचन; विशेषण शरान्-विशेषणम्

• शरान्: arrows
• शरान्: कर्म (Object)
• Type: Noun
• Root: शर (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन

• रामलक्ष्मणयोः: of Rāma and Lakṣmaṇa
• रामलक्ष्मणयोः: सम्बन्ध (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: राम + लक्ष्मण (प्रातिपदिक-द्वन्द्व)
• Form: द्वन्द्व-समास; पुल्लिङ्ग, षष्ठी (Genitive), द्विवचन

• वीरः: the hero
• वीरः: कर्ता (Subject)
• Type: Noun
• Root: वीर (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• ननाद: roared
• ननाद: क्रिया (Verb)
• Type: Verb
• Root: नद् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• च: and
• च: समुच्चय (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय

• मुहुः: again and again
• मुहुः: आवृत्ति (Repetition)
• Type: Indeclinable
• Root: मुहुः (अव्यय)
• Form: पुनरावृत्ति-अव्यय (adverb: repeatedly)

• मुहुः: again and again
• मुहुः: आवृत्ति (Repetition)
• Type: Indeclinable
• Root: मुहुः (अव्यय)
• Form: पुनरावृत्ति-अव्यय (adverb: repeatedly)

Context

There after that warrior went on digging sharp arrows into the vital parts of Rama and Lakshmana again and again and kept roaring.

Characters & Entities

• Indrajit
• Rama
• Lakshmana

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

The verse implicitly condemns delight in causing suffering; dharma rejects cruelty and exultation in another’s pain.

What is the narrative situation?

Indrajit targets vital points with precision, worsening the brothers’ wounds while repeatedly roaring in triumph.

Which character virtue is emphasized?

Negative exemplar: sadistic triumph; dharmic heroism is courage without cruelty.