Shloka 31

चतुश्चत्वारिंशः सर्गः (Sarga 44): निशायुद्धम्, धूलिरुधिरप्रवाहः, इन्द्रजितो मायायुद्धम्

Devanagari script

तत्कर्मवालिपुत्रस्यसर्वेदेवास्सहर्षिभिः ।तुष्टुवुःपूजनार्हस्यतौचोभौरामलक्ष्मणौ ।।।।

Transliteration

tatkarma vāliputrasya sarve devāḥ saharṣibhiḥ | tuṣṭuvuḥ pūjanārhasya tau cobhau rāmalakṣmaṇau ||

Translation

والی کے پتر کے اُس کارنامے کو—جو پوجا اور تعظیم کے لائق تھا—سب دیوتاؤں نے رشیوں سمیت سراہا، اور خود دونوں رام اور لکشمن نے بھی اس کی ستائش کی۔

Word by Word

• प्रभावम्: might/valour
• प्रभावम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: प्रभाव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• सर्वभूतानि: all beings
• सर्वभूतानि: कर्ता (Karta/Agent)
• Type: Noun
• Root: सर्व-भूत (प्रातिपदिक; सर्व + भूत)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• विदुः: knew
• विदुः: क्रिया (Action)
• Type: Verb
• Root: विद् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन

• इन्द्रजितः: of Indrajit
• इन्द्रजितः: सम्बन्ध (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: इन्द्रजित् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन

• युधि: in war
• युधि: अधिकरण (Location)
• Type: Noun
• Root: युध्/युधि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन

• तेन: therefore/by that
• तेन: हेतु (Cause/Reason)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक, तृतीया, एकवचन; हेत्वर्थे (therefore/by that)

• ते: they
• ते: कर्ता (Karta/Agent)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• तम्: him
• तम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• महात्मानम्: the great-souled one
• महात्मानम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: महात्मन् (प्रातिपदिक; महा + आत्मन्)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• तुष्टाः: pleased
• तुष्टाः: कर्ता-विशेषण (Agent qualifier)
• Type: Verb
• Root: तुष् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (Past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; कर्तरि (being pleased)

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: पूर्वकाल (Prior action)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त (Absolutive/Gerund)

• प्रधर्षितम्: overpowered/defeated
• प्रधर्षितम्: कर्म-विशेषण (Object qualifier)
• Type: Verb
• Root: प्र-धृष् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (Past passive participle), पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्मणि (one who has been assailed/overpowered)

Context

Angada who was worthy of worship, was praised by even the sages, all deities and both Rama and Lakshmana for his action.

Characters & Entities

• Aṅgada
• Vāli
• Devas
• Ṛṣis
• Rāma
• Lakṣmaṇa

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Public recognition of righteous action: dharmic deeds deserve affirmation, reinforcing moral order and encouraging virtue in leaders and warriors.

What is the narrative situation?

After Aṅgada’s successful check of Indrajit, divine and royal figures commend him for his achievement.

Which character virtue is emphasized?

Aṅgada’s heroism and merit (pūjanārhatā)—worthiness of honor due to effective service to the righteous cause.