Shloka 25

लङ्काप्राकारारोहणम् / Assault on Lanka’s Ramparts and the Opening Clash

Devanagari script

दक्षिणंद्वारमागम्यवीरःशतबलिःकपिः ।आवृत्यबलवांस्तस्थौविंशत्याकोटिभिर्वृतः ।।।।

Transliteration

dakṣiṇaṃ dvāram āgamya vīraḥ śatabaliḥ kapiḥ |

āvṛtya balavāṃs tasthau viṃśatyā koṭibhir vṛtaḥ ||

Translation

جنوبی دروازے پر پہنچ کر بہادر کپि شتَبَلی نے اسے گھیر کر روک لیا اور بیس کروڑوں سے گھرا ہوا طاقتور کھڑا رہا۔

Word by Word

• दक्षिणम्: southern
• दक्षिणम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दक्षिण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; द्वारम् इति विशेषण (southern)

• द्वारम्: gate
• द्वारम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: द्वार (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• आगम्य: having reached
• आगम्य: Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
• Type: Indeclinable
• Root: आ + गम् (धातु)
• Form: कृदन्त—क्त्वा (gerund), अव्ययभाव

• वीरः: valiant
• वीरः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: वीर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• शतबलिः: Satabali
• शतबलिः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शतबलि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (नाम)

• कपिः: monkey
• कपिः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कपि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• आवृत्य: having surrounded
• आवृत्य: Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
• Type: Indeclinable
• Root: आ + वृ (धातु)
• Form: कृदन्त—क्त्वा, अव्ययभाव

• बलवान्: mighty
• बलवान्: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: बलवत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• तस्थौ: stood / remained
• तस्थौ: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्था (धातु)
• Form: लिट्, परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• विंशत्या: by twenty
• विंशत्या: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: विंशति (संख्या-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; संख्यावाचक (by twenty)

• कोटिभिः: with crores
• कोटिभिः: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: कोटि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन

• वृतः: surrounded
• वृतः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: वृ (धातु)
• Form: कृदन्त—क्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

Context

Valiant Satabali with twenty crores of monkeys stood besieging the south gate.

Characters & Entities

• Śatabali
• Laṅkā
• Southern gate

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Responsibility in a righteous mission is distributed: each commander guards a front, showing disciplined commitment to the common dharmic goal.

What is the narrative situation?

Śatabali is assigned the southern gate and holds it with an enormous contingent, tightening the siege.

Which character virtue is emphasized?

Śaurya (bravery) joined with steadiness in assigned duty.