Previous Verse
Next Verse

Shloka 34

माल्यवानुपदेशः

Malyavan’s Counsel, Portents in Laṅkā, and the Proposal of Alliance

पक्षिणश्चमृगास्सर्वेप्रत्यादित्यंरुदन्तिच ।कराळोविकटोमुण्डःपुरुषःकष्णपिङ्गळः ।।।।कालोगृहाणिसर्वेषांकालेकालेऽन्ववेक्षते ।एतान्यन्यानिदुष्टानिनिमित्तान्युत्पतन्तिच ।।।।

pakṣiṇaś ca mṛgāḥ sarve pratyādityaṃ rudanti ca | karāḷo vikaṭo muṇḍaḥ puruṣaḥ kṛṣṇapiṅgaḷaḥ || kālo gṛhāṇi sarveṣāṃ kāle kāle 'nvavekṣate | etāny anyāni duṣṭāni nimittāny utpatanti ca ||

تمام پرندے اور جانور سورج کے مقابل رُخ کر کے گویا رو رو کر چیختے ہیں۔ کال (وقت) خود ایک ہولناک، بدصورت، مُنڈا ہوا، سیاہ مائل زرد پیکر بن کر، بار بار ہر گھر میں جھانکتا ہے۔ یہ اور ایسی ہی دوسری بدشگون نشانیاں بار بار ظاہر ہوتی رہتی ہیں۔

पक्षिणःbirds
पक्षिणः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपक्षिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
and
:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय
मृगाःbeasts
मृगाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमृग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
सर्वेall
सर्वे:
Karta-anvaya (कर्ता-अन्वय)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण
प्रत्यादित्यम्towards the sun / sunward
प्रत्यादित्यम्:
Kriya-vishesana (क्रिया-विशेषण)
TypeIndeclinable
Rootप्रति-आदित्य (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभावसमास; क्रियाविशेषण (adverb: ‘towards/against the sun’)
रुदन्तिcry
रुदन्ति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootरुद् (धातु)
Formलट्-लकार, परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन
and
:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय
कराळःdreadful
कराळः:
Karta-anvaya (कर्ता-अन्वय)
TypeAdjective
Rootकराळ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (of पुरुषः)
विकटःmonstrous
विकटः:
Karta-anvaya (कर्ता-अन्वय)
TypeAdjective
Rootविकट (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण
मुण्डःshaven-headed
मुण्डः:
Karta-anvaya (कर्ता-अन्वय)
TypeAdjective
Rootमुण्ड (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण
पुरुषःa man/person
पुरुषः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपुरुष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
कृष्णपिङ्गळःblackish-brown
कृष्णपिङ्गळः:
Karta-anvaya (कर्ता-अन्वय)
TypeAdjective
Rootकृष्ण-पिङ्गळ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण
कालःTime/Death
कालः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
गृहाणिhouses
गृहाणि:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootगृह (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
सर्वेषाम्of all
सर्वेषाम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन; विशेषण (of गृहाणि/people)
कालेat a time
काले:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootकाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
कालेtime after time
काले:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootकाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; पुनरुक्ति (reduplication for distributive sense)
अन्ववेक्षतेobserves/looks over
अन्ववेक्षते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootअनु-आ-ईक्ष् (धातु)
Formलट्-लकार, आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
एतानिthese
एतानि:
Karma (कर्म; object of ‘utpatanti’ in sense ‘appear as these’)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन; सर्वनाम (pronoun)
अन्यानिother
अन्यानि:
Karta-anvaya (कर्ता-अन्वय; qualifier of nimittāni)
TypeAdjective
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन; विशेषण
दुष्टानिsinister
दुष्टानि:
Karta-anvaya (कर्ता-अन्वय)
TypeAdjective
Rootदुष्ट (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन; विशेषण
निमित्तानिomens/portents
निमित्तानि:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootनिमित्त (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
उत्पतन्तिarise/appear
उत्पतन्ति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootउत्-पत् (धातु)
Formलट्-लकार, परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन
and
:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय

All birds and animals are making hostile noise. Time is always coming in a dreadful and monstrous blackish form with a shaved head, morning, and evening. Considering all these sinister portents are making an appearance at all households.

K
Kāla (Time/Death)
S
Sun (Āditya)

FAQs

Dharma recognizes moral causality: when adharma matures, kāla ‘arrives’ for all—hence rulers must return to truth and righteousness before destruction becomes inevitable.

A climactic summary of widespread portents is given, including Kāla personified, indicating Laṅkā’s danger is no longer private but universal.

Sobriety and foresight: accepting uncomfortable truth and choosing corrective action.