Previous Verse
Next Verse

Shloka 9

लङ्कादुर्गवर्णनम्

Description of Lanka’s Fortifications and Forces

राक्षसाश्चयथास्निग्धारावणस्यचतेजसा ।परांसमृद्धिंलङ्कायास्सागरस्यचभीमताम् ।।6.3.8।।विभागंचबलौघस्यनिर्देशंवाहनस्यच ।एवमुक्त्वाकपिश्रेष्ठःकथयामासतत्त्ववित: ।।6.3.9।।

vibhāgaṃ ca balaughasya nirdēśaṃ vāhanasya ca |

evam uktvā kapiśreṣṭhaḥ kathayāmāsa tattvavit ||6.3.9||

اس نے لشکر کے دستوں کی تقسیم اور سواریوں کی ترتیب بھی بیان کی؛ یوں کہہ کر وہ بندروں میں سب سے برتر—حقیقت شناس—تفصیل سے حکایت سنانے لگا۔

राक्षसाःrakshasas
राक्षसाः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootराक्षस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक निपात (conjunction)
यथाas, just as
यथा:
Sambandha (सम्बन्ध/qualifier)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formउपमान/प्रकारवाचक अव्यय (adverb: 'as/just as')
स्निग्धाःaffectionate, devoted
स्निग्धाः:
Karta (कर्ता/subject-qualifier)
TypeAdjective
Rootस्निग्ध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; विशेषण (qualifying राक्षसाः)
रावणस्यof Ravana
रावणस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/possessor)
TypeNoun
Rootरावण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक निपात (conjunction)
तेजसाby (his) power/splendour
तेजसा:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootतेजस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
पराम्supreme, excellent
पराम्:
Karma (कर्म/object-qualifier)
TypeAdjective
Rootपरा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; विशेषण (qualifying समृद्धिम्)
समृद्धिम्prosperity, abundance
समृद्धिम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootसमृद्धि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
लङ्कायाःof Lanka
लङ्कायाः:
Sambandha (सम्बन्ध/possessor)
TypeNoun
Rootलङ्का (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
सागरस्यof the ocean
सागरस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/possessor)
TypeNoun
Rootसागर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक निपात (conjunction)
भीमताम्terribleness, dreadfulness
भीमताम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootभीमता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; भाववाचक (abstract noun: 'terribleness')

"While smitten by the monkeys, offering salutation with folded hands, and pleading for protection from Raghava, luckily, I am alive."

H
Hanuman (kapiśreṣṭha)
R
Rama (implied listener)
A
Army (balaugha)

FAQs

Dharma in counsel is completeness and accuracy—truthful, structured information supports just decisions and reduces unnecessary suffering.

The narration frames Hanuman’s systematic report, including organization of forces and logistical details.

Truth-knowledge (tattvavit) and method—Hanuman’s report is orderly and reality-based.