Previous Verse
Next Verse

Shloka 22

सागरप्रतीक्षा-क्रोधप्रादुर्भावः

Rama’s Vigil at the Ocean and the Rise of Wrath

नदर्शयतिसाम्नामेसागरोरूपमात्मनः ।।6.21.21।।चापमानयसौमित्रेशरांश्चाशीविषोपमान् ।सागरंशोषयिष्यामिपद् भ्यांयान्तुप्लवङ्गमाः ।।6.21.22।।

na darśayati sāmnā me sāgaro rūpam ātmanaḥ |

cāpam ānaya saumitre śarāṃś cāśīviṣopamān |

sāgaraṃ śoṣayiṣyāmi padbhyāṃ yāntu plavaṅgamāḥ ||6.21.21–6.21.22||

سمندر میری نرمی اور سمجھانے سے بھی اپنی اصل روش نہیں دکھاتا۔ اے سومِتری! کمان اور وہ تیر لاؤ جو زہریلے سانپوں کے مانند ہیں؛ میں سمندر کو سکھا دوں گا—تب وानر پیدل ہی گزر جائیں۔

चापम्bow
चापम्:
कर्म
TypeNoun
Rootचाप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
आनयbring
आनय:
क्रिया
TypeVerb
Rootआ + नी (धातु)
Formलोट्-लकार, मध्यम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
सौमित्रेO Saumitra
सौमित्रे:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootसौमित्रि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
शरान्arrows
शरान्:
कर्म
TypeNoun
Rootशर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन
and
:
समुच्चय
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
आशीविषोपमान्like venomous snakes
आशीविषोपमान्:
कर्म-विशेषण
TypeAdjective
Rootआशीविष (प्रातिपदिक) + उपमान (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (आशीविषस्य उपमानाः/like venomous snakes), पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (शरान्)
सागरम्the ocean
सागरम्:
कर्म
TypeNoun
Rootसागर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
शोषयिष्यामिI will dry up
शोषयिष्यामि:
क्रिया
TypeVerb
Rootशुष् (धातु) + णिच् (causative)
Formलृट्-लकार (Simple Future), उत्तम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
पद्भ्याम्by foot (on foot)
पद्भ्याम्:
करण
TypeNoun
Rootपद् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, द्विवचन
यान्तुlet them go
यान्तु:
क्रिया
TypeVerb
Rootया (धातु)
Formलोट्-लकार, प्रथम-पुरुष, बहुवचन; परस्मैपद
प्लवङ्गमाःmonkeys/vanaras
प्लवङ्गमाः:
कर्ता
TypeNoun
Rootप्लवङ्गम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

"The ocean has not shown his own form to me. O! Lakshmana! Get the bow and venomous snake like arrows, I will dry up the ocean and the Vanaras can walk by foot and go."

R
Rāma
L
Lakṣmaṇa (Saumitrī)
S
Sāgara (Ocean)
P
Plavaṅgamas (Vānaras)

FAQs

Dharma includes upāya (appropriate means): when sāman (conciliation) fails against obstinacy, firm action may be invoked to protect a righteous objective.

Rāma orders Lakṣmaṇa to bring bow and arrows, declaring he will force a passage by drying the sea so the vānaras can cross.

Leadership and resolve—Rāma takes responsibility for removing obstacles to the mission of rescuing Sītā.