Previous Verse
Next Verse

Shloka 23

शरणागति

धर्मनिर्णयः (Decision on Refuge and Dharma) / Rama’s Vow of Protection and the Acceptance of Vibhishana

श्रूयतेहिकपोतेनशत्रुश्शरणमागतः ।अर्चितश्चयथान्यायंस्वैश्चमांसैर्निमन्त्रितः ।।।।

śrūyate hi kapotena śatruḥ śaraṇam āgataḥ | arcitaś ca yathānyāyaṃ svaiś ca māṃsair nimantritaḥ || 6.18.23 ||

سنا گیا ہے کہ ایک کبوتر نے، جب دشمن پناہ مانگتا ہوا آیا، تو شریعتِ رسم کے مطابق اس کی تعظیم کی اور اپنے ہی گوشت سے اس کی ضیافت کی۔

श्रूयतेis heard
श्रूयते:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन, आत्मनेपद; कर्मणि प्रयोग (passive): "is heard"
हिindeed, for
हि:
Hetu-bodhaka (हेतु)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय, हेत्वर्थक/निश्चयार्थक निपात (particle: indeed/for)
कपोतेनby a dove
कपोतेन:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकपोत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन
शत्रुःan enemy
शत्रुः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootशत्रु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन
शरणम्refuge
शरणम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootशरण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; गत्यर्थक्रियायाः कर्म (object of motion)
आगतःhas come
आगतः:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootआ-गम् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त (past passive participle used actively), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; उपसर्गः: आ-; अर्थः: "has come"
अर्चितःwas honoured
अर्चितः:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootअर्च् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; अर्थः: "honoured"
and
:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चय (and)
यथा-न्यायम्according to proper custom
यथा-न्यायम्:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootयथा-न्याय (अव्यय/प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभावसमासः; अव्ययवत् प्रयोगः; प्रकारवाचक क्रियाविशेषण (according to rule/custom)
स्वैःwith his own
स्वैः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootस्व (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया विभक्ति, बहुवचन; विशेषणम् (own)
and
:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चय (and)
मांसैःwith flesh
मांसैः:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootमांस (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया विभक्ति, बहुवचन
निमन्त्रितःwas invited
निमन्त्रितः:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootनि-मन्त्र् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; उपसर्गः: नि-; अर्थः: "invited/entreated"

"You have heard of the (story of a) dove that offered his own flesh to an enemy who came to seek protection according to tradition (of hospitality)."

R
Rāma
S
Sugrīva
Ś
śatru (enemy)
Ś
śaraṇa (refuge)

FAQs

Śaraṇāgati-dharma: one who seeks refuge is to be honored and protected, even if formerly an enemy.

Rāma introduces a traditional moral exemplar (the dove) to justify a policy of protecting the one who comes seeking refuge.

Compassion joined with unwavering adherence to righteous custom.