Shloka 22

शरणागति

धर्मनिर्णयः (Decision on Refuge and Dharma) / Rama’s Vow of Protection and the Acceptance of Vibhishana

Devanagari script

पिशाचानदानवान् यक्ष I नपृथिव्यांचैवराक्षसान् ।अङ्गुल्यग्रेणतान् हन्यामिच्छन् हरिगणेश्वर ।।।।

Transliteration

piśācān dānavān yakṣān pṛthivyāṃ caiva rākṣasān | aṅgulyagreṇa tān hanyām icchan harigaṇeśvara || 6.18.22 ||

Translation

اے وानروں کے لشکر کے سردار! اگر میں چاہوں تو زمین پر پھرنے والے پِشَچوں، دانَووں، یکشوں اور راکشسوں کو انگلی کی نوک سے ہی ہلاک کر دوں۔

Word by Word

• पिशाचान्: Piśācas
• पिशाचान्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: पिशाच (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, बहुवचन (Accusative plural)

• दानवान्: Dānavas
• दानवान्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: दानव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन

• यक्षान्: Yakṣas
• यक्षान्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: यक्ष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन

• पृथिव्याम्: on the earth
• पृथिव्याम्: Adhikaraṇa (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: पृथिवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग (Feminine), सप्तमी विभक्ति (Locative/7th), एकवचन

• च: and
• च: Samuccaya (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय, समुच्चयबोधक (and)

• एव: indeed
• एव: Avadhāraṇa (अवधारण)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय, अवधारणार्थक (emphatic particle: indeed/just)

• राक्षसान्: Rakṣasas
• राक्षसान्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: राक्षस (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन

• अङ्गुल्यग्रेण: with the tip of (my) finger
• अङ्गुल्यग्रेण: Karaṇa (करण)
• Type: Noun
• Root: अङ्गुलि-अग्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (Neuter), तृतीया विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः: अङ्गुल्याः अग्रं (tip of a finger)

• तान्: them
• तान्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; सर्वनाम

• हन्याम्: I could kill
• हन्याम्: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: हन् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन, परस्मैपद; अर्थः: "I could/should kill"

• इच्छन्: wishing
• इच्छन्: Karta (कर्ता)
• Type: Verb
• Root: इष् (धातु)
• Form: शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमान कृदन्त (present active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तरि प्रयोग (describing the subject "I")

• हरिगणेश्वर: O lord of the Vanara troop
• हरिगणेश्वर: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: हरि-गण-ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन विभक्ति (Vocative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः: हरिगणस्य ईश्वरः (lord of the monkey-troop)

Context

"O leader of the Vanara troop If I so desire, I can kill with the tip of my big finger the devils, Danavas, Yakshas and the Rakshasas on this earth."

Characters & Entities

• Rāma
• Sugrīva
• piśāca
• dānava
• yakṣa
• rākṣasa
• earth (pṛthivī)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Might is not the measure of dharma: Rāma highlights his power to show that his later choice (to protect/refuse cruelty) is principled, not compelled.

What is the narrative situation?

Rāma reassures Sugrīva that hostile beings are not a true threat to him, establishing moral freedom in decision-making.

Which character virtue is emphasized?

Self-restraint—possessing immense strength yet choosing to act by righteousness rather than impulse.