Shloka 36

पुष्पकविमानयात्रा—सेतुबन्धादि-दर्शनम्

Pushpaka Aerial Journey and Survey of Sacred Landmarks

Devanagari script

तारयाचाभ्यनुज्ञातास्सर्वावानरयोषितः ।नेपथ्यविधिपूर्वंतुकृत्वाचापिप्रदक्षिणम् ।।।।अध्यारोहन्विमानंतत्सीतादर्शनकाङ्क्षया ।

Transliteration

tārayā cābhyanujñātāḥ sarvā vānarayoṣitaḥ | nepathyavidhipūrvaṃ tu kṛtvā cāpi pradakṣiṇam || adhyārohan vimānaṃ tat sītādarśanakāṅkṣayā ||

Translation

تارا کی اجازت سے وانرنیوں کی تمام بیویوں نے رسم کے مطابق سنگھار کیا اور عقیدتاً پردکشن کیا؛ پھر سیتا کے دیدار کی آرزو میں اس وِمان (ہوائی رتھ) پر سوار ہو گئیں۔

Word by Word

• तारया: by Tara
• तारया: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: तारा (प्रातिपदिक)
• Form: तृतीया-विभक्ति (Instrumental/तृतीया), एकवचन (Singular), स्त्रीलिङ्ग (Feminine)

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय

• अभ्यनुज्ञाताः: permitted
• अभ्यनुज्ञाताः: Karta (कर्ता)
• Type: Verb
• Root: अभि-अनु-ज्ञा (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (Past Passive Participle), प्रथमा-विभक्ति (Nominative), बहुवचन (Plural), स्त्रीलिङ्ग (Feminine) (योषितः understood)

• सर्वाः: all
• सर्वाः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा-विभक्ति (Nominative/प्रथमा), बहुवचन (Plural), स्त्रीलिङ्ग (Feminine); विशेषण (adjective) वानरयोषितः

• वानरयोषितः: vanara women/wives
• वानरयोषितः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वानर-योषित् (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुष (वानराणां योषितः), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/प्रथमा), बहुवचन (Plural), स्त्रीलिङ्ग (Feminine)

• नेपथ्यविधिपूर्वम्: according to the prescribed dressing/ornamentation
• नेपथ्यविधिपूर्वम्: Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: नेपथ्य-विधि-पूर्व (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभाव-समास (adverbial), क्रियाविशेषण (adverb)

• तु: then/indeed
• तु: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय (particle), विशेषार्थ (emphasis)

• कृत्वा: having done
• कृत्वा: Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: क्त्वान्त (Absolutive/Gerund), अव्ययभाव

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय

• अपि: also
• अपि: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय (particle), अप्यर्थ (also)

• प्रदक्षिणम्: circumambulation
• प्रदक्षिणम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: प्रदक्षिण (प्रातिपदिक)
• Form: द्वितीया-विभक्ति (Accusative/द्वितीया), एकवचन (Singular), नपुंसकलिङ्ग (Neuter); क्रियाविशेषणवत् (as object of kṛtvā)

• अध्यारोहन्: ascending
• अध्यारोहन्: Karta (कर्ता)
• Type: Verb
• Root: अधि-आ-रुह् (धातु)
• Form: शतृ-प्रत्यय (Present Active Participle), प्रथमा-विभक्ति (Nominative), बहुवचन (Plural), स्त्रीलिङ्ग (Feminine) (योषितः understood)

• विमानम्: the aerial car
• विमानम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: विमान (प्रातिपदिक)
• Form: द्वितीया-विभक्ति (Accusative/द्वितीया), एकवचन (Singular), नपुंसकलिङ्ग (Neuter)

• तत्: that
• तत्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: द्वितीया-विभक्ति (Accusative/द्वितीया), एकवचन (Singular), नपुंसकलिङ्ग (Neuter); सर्वनाम (pronoun)

• सीतादर्शनकाङ्क्षया: from desire to see Sita
• सीतादर्शनकाङ्क्षया: Hetu (हेतु)
• Type: Noun
• Root: सीता-दर्शन-काङ्क्षा (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (determinative), तृतीया-विभक्ति (Instrumental/तृतीया), एकवचन (Singular), स्त्रीलिङ्ग (Feminine); हेतौ तृतीया (instrumental of cause)

Context

Sugriva has permitted all the Vanaras to go with wives and look at Ayodhya." Dear, some kindly act will be done for us also."

Characters & Entities

• Tārā
• vimāna (Puṣpaka, implied)
• Sītā

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma is reverent conduct and purity of intention: even in travel and celebration, they follow customary decorum and honor sacred persons (Sītā) through respectful acts.

What is the narrative situation?

After being organized and permitted, the vānarī-wives prepare ritually and board the vimāna, motivated by devotion and eagerness to see Sītā.

Which character virtue is emphasized?

Respectful devotion (bhakti-like reverence) expressed through proper ritual behavior and focused intention.