Previous Verse
Next Verse

Shloka 7

राघव-रावणयोः घोर-द्वैरथ-युद्धम्

The Fierce Chariot-Duel of Rama and Ravana

जेतव्यमितिकाकुत्स्थोमर्तव्यमितिरावणः ।धृतौस्ववीर्यसर्वस्वंयुद्धेऽदर्शयतांतदा ।।6.109.7।।

jetavyam iti kākutstho martavyam iti rāvaṇaḥ | dhṛtau sva-vīrya-sarvasvaṁ yuddhe ’darśayatāṁ tadā ||6.109.7||

کاکُتستھ نے یہ ٹھان لیا کہ “مجھے جیتنا ہے”، اور راون نے یہ عزم کیا کہ “مجھے مرنا ہے”؛ تب دونوں نے جنگ میں اپنی پوری بہادری اور قوتِ بازو کا جوہر دکھا دیا۔

जेतव्यम्must be won
जेतव्यम्:
Bhava (भाव)
TypeVerb
Rootजि (धातु)
Formतव्यत्-प्रत्ययान्त कृदन्त (gerundive/future passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन; ‘must be conquered / victory must be won’
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउक्त्यर्थक-अव्यय (quotative particle)
काकुत्स्थःKakutstha (Rama)
काकुत्स्थः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकाकुत्स्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
मर्तव्यम्must die
मर्तव्यम्:
Bhava (भाव)
TypeVerb
Rootमृ (धातु)
Formतव्यत्-प्रत्ययान्त कृदन्त (gerundive), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन; ‘must be died / must die’
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउक्त्यर्थक-अव्यय
रावणःRavana
रावणः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootरावण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
धृतौboth determined
धृतौ:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootधृत (धृ धातोः क्त/कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), द्विवचन; विशेषणम् (काकुत्स्थः, रावणः) — ‘steadfast/determined’
स्व-वीर्य-सर्वस्वम्their entire prowess
स्व-वीर्य-सर्वस्वम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootस्व (प्रातिपदिक) + वीर्य (प्रातिपदिक) + सर्वस्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म/2nd), एकवचन; समासः बहुपद-तत्पुरुषः (‘स्वस्य वीर्यस्य सर्वस्वम्’ = the whole of one’s prowess)
युद्धेin battle
युद्धे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootयुद्ध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण/7th), एकवचन
अदर्शयताम्they two displayed
अदर्शयताम्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formलङ् (अनद्यतनभूत/Imperfect), प्रथमपुरुष, द्विवचन; परस्मैपदम्; causative sense ‘made (it) seen/showed’ (दर्शयति)
तदाthen
तदा:
Kala-adhikarana (काल-अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (adverb of time)

Kakuthsa Rama, sure of his victory and Ravana thinking surely of his death, exhibited their prowess totally in the battle, with determination.

R
Rāma (Kākutstha)
R
Rāvaṇa

FAQs

Satya and dharma appear as inner commitment: Rāma stands for righteous victory (restoring moral order), while Rāvaṇa’s stance reflects the grim consequence of adharma—death faced as the end of a chosen path.

At the height of the duel, both reveal their settled inner convictions and fight with total exertion.

Niścaya (unshakeable resolve) and vīrya (complete martial prowess).