Previous Verse
Next Verse

Shloka 15

राघव-रावणयोः घोर-द्वैरथ-युद्धम्

The Fierce Chariot-Duel of Rama and Ravana

रामस्यतुरगान्दीप्तै: शरैर्विव्याथरावणः ।तेदिव्याहरयस्तत्रनास्खलन्नापिबभ्रमुः ।।6.109.15।।बभूवुःस्वस्थहृदयाःपद्मनालैरिवाहताः ।

rāmasya turagān dīptaiḥ śarair vivyātha rāvaṇaḥ |

te divyā harayas tatra nāskhalan nāpi babhramuḥ ||6.109.15||

babhūvuḥ svastha-hṛdayāḥ padma-nālair ivāhatāḥ |

راون نے روشن تیروں سے رام کے گھوڑوں کو چھید ڈالا؛ مگر وہ دیویہ گھوڑے نہ وہاں لڑکھڑائے نہ گھومے—دل سے پرسکون رہے، گویا انہیں کمل کی نالیوں نے چھوا ہو۔

सम्प्रदीप्तःinflamed/blazing
सम्प्रदीप्तः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootसम् + प्र + दीप् (धातु) > सम्प्रदीप्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकर्मणि कृदन्तः (PPP), पुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्; विशेषणम्
अभवत्became
अभवत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलङ्-लकारः, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्
क्रोधात्from anger
क्रोधात्:
Hetu/Apadana (हेतु/अपादान)
TypeNoun
Rootक्रोध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, पञ्चमी-विभक्तिः (Ablative), एकवचनम्
अमर्षात्from intolerance/indignation
अमर्षात्:
Hetu/Apadana (हेतु/अपादान)
TypeNoun
Rootअमर्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, पञ्चमी, एकवचनम्
प्रहसन्laughing
प्रहसन्:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootप्र + हस् (धातु) > प्रहसत् (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्तः (present active participle), पुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्; विशेषणम्
इवas if/like
इव:
Upamana-marker (उपमान-सूचक)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formउपमा-अव्ययम् (particle of comparison)
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्; सर्वनाम
रोषवशम्under the sway of rage
रोषवशम्:
Gati/State-object (गतिः/अवस्था-प्रत्यय)
TypeNoun
Rootरोष + वश (प्रातिपदिकानि)
Formतत्पुरुषः (instrumental/causal sense: 'under the control of anger'); पुंलिङ्गः, द्वितीया, एकवचनम्
आपन्नःhaving fallen into/overcome by
आपन्नः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootआ + पद् (धातु) > आपन्न (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकर्मणि कृदन्तः (PPP), पुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्; विशेषणम्
शरवर्षम्a shower of arrows
शरवर्षम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootशर + वर्ष (प्रातिपदिकानि)
Formषष्ठी-तत्पुरुषः ('rain of arrows'); नपुंसकलिङ्गः, द्वितीया, एकवचनम्
ववर्षrained down
ववर्ष:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवृष् (धातु)
Formलिट्-लकारः (Perfect), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्
indeed
:
Discourse particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootह (अव्यय)
Formनिपातः (emphatic particle)

Ravana perceived that the horses were just unperturbed by his arrows, became enraged and showered arrows excessively.

R
Rāma
R
Rāvaṇa
A
Arrows (śara)

FAQs

Steadfastness under attack: dharmic allies remain composed and do not collapse in fear when facing harm.

Rāvaṇa attacks Rāma’s chariot-horses, but they remain miraculously unperturbed.

Courage and steadiness (dhairya)—symbolically reflected even in Rāma’s team and equipment aligned with dharma.