Previous Verse
Next Verse

Shloka 10

राघव-रावणयोः घोर-द्वैरथ-युद्धम्

The Fierce Chariot-Duel of Rama and Ravana

ततोरामोऽपिसङ्क्रुद्धश्चपमाकृष्यवीर्यवान् ।कृतप्रतिकृतंकर्तुंमनसस्सम्प्रचक्रमे ।।6.109.10।।

tato rāmo 'pi saṅkruddhaś cāpam ākṛṣya vīryavān | kṛtapratikṛtaṃ kartuṃ manasaḥ sampracakrame ||

تب رام بھی غضبناک ہو کر، اپنے پرتاب کے ساتھ کمان کھینچ لائے اور دل ہی دل میں یہ عزم کیا کہ جو کچھ کیا گیا ہے اس کا مناسب بدلہ دیا جائے۔

ततःthen
ततः:
Kala-adhikarana (काल-अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय (thereupon)
रामःRama
रामः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
अपिalso
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय (also/even)
सङ्क्रुद्धःenraged
सङ्क्रुद्धः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसम् + क्रुध् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त (past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषणम् (रामः)
चापम्bow
चापम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootचाप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म/2nd), एकवचन
आकृष्यhaving drawn
आकृष्य:
Kriya-visheshaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootआ + कृष् (धातु)
Formक्त्वान्त (gerund), ‘having drawn (the bow)’
वीर्यवान्valiant
वीर्यवान्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootवीर्यवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषणम् (रामः)
कृत-प्रतिकृतम्retaliation (a counter-deed)
कृत-प्रतिकृतम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकृत (कृ धातोः क्त) + प्रतिकृत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; समासः कर्मधारयः (‘कृतं प्रतिकृतम्’ = done retaliation)
कर्तुम्to do
कर्तुम्:
Prayojana (प्रयोजन)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त (infinitive), ‘to do’
मनसाwith (his) mind
मनसा:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootमनस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (करण/3rd), एकवचन; साधन/उपायार्थे (‘in mind/by mind’)
सम्प्रचक्रमेset about/began
सम्प्रचक्रमे:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootसम् + प्र + क्रम् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपदम्

Valiant Rama too stretching his bow in anger and thinking of returning back blow to Ravana and started compliance.

R
Rāma
R
Rāvaṇa (implicit opponent)

FAQs

Even anger is subordinated to dharma: retaliation is framed as measured, purposeful response in a righteous war, not uncontrolled vengeance.

As the duel escalates, Rāma prepares a counterattack, mentally committing to respond to Rāvaṇa’s aggression.

Controlled strength—Rāma’s emotion translates into deliberate action rather than impulsive cruelty.