Shloka 7

आदित्यहृदयम्

Aditya Hridayam Upadeśa — Agastya’s Instruction to Rāma

Devanagari script

सर्वदेवात्मकोह्येषतेजस्वीरस्मीभावनः ।एषदेवासुरगणान्लोकान्पातिगभस्तिभिः ।।6.107.7।।

Transliteration

sarva-devātmako hy eṣa tejasvī raśmi-bhāvanaḥ |

eṣa devāsura-gaṇān lokān pāti gabhastibhiḥ ||6.107.7||

Translation

یہی درحقیقت تمام دیوتاؤں کی روح ہے—نورانی، کرنوں کو پیدا کرنے والا اور اُن کا حامل۔ اپنی شعاعوں سے یہ دیوتاؤں اور اسوروں کے جتھوں اور تمام لوکوں کی حفاظت کرتا ہے۔

Word by Word

• सर्वदेवात्मकः: having the nature of all gods
• सर्वदेवात्मकः: कर्ता (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सर्व + देव + आत्मक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1/कर्ता), एकवचन; Nominative singular masculine; षष्ठी-तत्पुरुष (सर्वदेवानाम् आत्मकः)

• हि: indeed
• हि: सम्बन्धसूचक (Discourse particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात/particle (emphasis/indeed)

• एषः: this (he)
• एषः: कर्ता (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1/कर्ता), एकवचन; Nominative singular masculine; demonstrative pronoun

• तेजस्वी: radiant, glorious
• तेजस्वी: कर्ता (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: तेजस्विन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; Nominative singular masculine; विशेषणम् (qualifying एषः)

• रश्मिभावनः: nourishing/illuminating by rays
• रश्मिभावनः: कर्ता (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: रश्मि + भावन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; Nominative singular masculine; तत्पुरुष (रश्मिभिः भावनः/रश्मीन् भावयति इति)

• एषः: this (he)
• एषः: कर्ता (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; Nominative singular masculine (repeated)

• देवासुरगणान्: hosts of gods and asuras
• देवासुरगणान्: कर्म (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: देव + असुर + गण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2/कर्म), बहुवचन; Accusative plural masculine; द्वन्द्व (देवाः च असुराः च) + गणाः

• लोकान्: worlds
• लोकान्: कर्म (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: लोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2/कर्म), बहुवचन; Accusative plural masculine

• पाति: protects
• पाति: क्रिया (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: पा (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; 3rd person singular present

• गभस्तिभिः: with rays
• गभस्तिभिः: करण (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: गभस्ति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3/करण), बहुवचन; Instrumental plural masculine

Context

"O mighty armed Sri Rama! Dear, hear this eternal secret (mantra) which will enable you to win all the enemies in war."

Characters & Entities

• Āditya (Sun)
• Agastya
• Rāma
• Devas
• Asuras
• Lokas (worlds)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma is portrayed as a universal sustaining principle: recognizing the Sun as protector of all beings encourages impartiality and truth-oriented clarity (satya-buddhi).

What is the narrative situation?

Agastya explains the Sun’s cosmic status and protective function to deepen Rāma’s devotion and confidence in the hymn.

Which character virtue is emphasized?

Right understanding (viveka): strength is guided by a worldview where the righteous act is supported by universal order.