Shloka 8

रावणक्रोधः—रामस्य परुषवाक्यम्

Ravana’s Fury and Rama’s Harsh Admonition

Devanagari script

शराभिघातसम्रब्दःसोऽभिजग्राहसायकान् ।काकुत्स्थ: सुमहातेजायुगान्तादित्यतेजसः ।।।।

Transliteration

śarābhighāta-samrabdhaḥ so ’bhijagrāha sāyakān | kākutsthaḥ sumahātejā yugāntāditya-tejasaḥ ||

Translation

تیروں کی ضرب سے بھڑک اٹھ کر، ککُتستھِ مہاتیز نے اپنے سَایک (تیر) سنبھال لیے؛ وہ یُگانت کے سورج کی مانند دہک رہے تھے۔

Word by Word

• शराभिघातसम्रब्धः: enraged by the impact of arrows
• शराभिघातसम्रब्धः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: शर (प्रातिपदिक) + अभिघात (प्रातिपदिक) + सम् + रभ् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: तत्पुरुष-समास (शराभिघातेन सम्रब्धः = enraged by arrow-impact); क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• सः: he
• सः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• अभिजग्राह: took up/seized
• अभिजग्राह: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अभि + ग्रह् (धातु)
• Form: लिट्-लकारः (Perfect), परस्मैपदम्; प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्

• सायकान्: arrows/shafts
• सायकान्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: सायक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, बहुवचनम्

• काकुत्स्थः: Kakutstha (Rama)
• काकुत्स्थः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: काकुत्स्थ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• सुमहातेजाः: of very great splendor
• सुमहातेजाः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सु (पूर्वपद) + महा (प्रातिपदिक) + तेजस् (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-समास (सुमहत् तेजः यस्य); पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• युगान्तादित्यतेजसः: having the radiance of the end-of-age sun
• युगान्तादित्यतेजसः: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: युगान्त (प्रातिपदिक) + आदित्य (प्रातिपदिक) + तेजस् (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (युगान्ते आदित्यस्य तेजः यस्य/युगान्तादित्यस्य तेजः); पुंलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः (Genitive), एकवचनम्; उपमान-विशेषण (qualifying काकुत्स्थः)

Context

Endowed with extraordinary energy, Kakuthsa, angered by the impact of arrows resembled the Sun at the end of universal dissolution, took up arrows.

Characters & Entities

• Rāma
• arrows (sāyaka/śara)
• sun (Āditya)
• yugānta (end of the age)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

The verse frames righteous warfare (kṣātra-dharma): even when anger arises from injury, Rāma’s response is purposeful and duty-bound—taking up arms to protect dharma, not for uncontrolled vengeance.

What is the narrative situation?

In the climactic duel, Rāma is struck by arrows; angered, he prepares to answer with his own shafts, his radiance compared to the apocalyptic sun.

Which character virtue is emphasized?

Majestic valor and controlled resolve: immense tejas (spiritual-martial radiance) directed toward rightful action.