Next Verse

Shloka 1

रावण–रामयुद्धप्रारम्भः

The Intensification of the Rama–Ravana Duel

महोदरमहापार्श्वौहतौदृष्टवातुराक्ष ।तस्मिंश्चनिहतेवीरेविरूपाक्षेमहाबले ।।6.100.1।।आविवेशमहान् क्रोधोरावणंतुमहामृधे ।सूतं सञ्चोदयामास वाक्यं चेदमुवाच ह ।।6.100.2।।

mahōdaramahāpārśvau hatau dṛṣṭvā tu rākṣasau | tasmiṃś ca nihate vīre virūpākṣe mahābale ||

āviveśa mahān krodho rāvaṇaṃ tu mahāmṛdhe | sūtaṃ sañcodayāmāsa vākyaṃ cedam uvāca ha ||

مہودر اور مہاپارشْو نامی راکشسوں کو مقتول دیکھ کر، اور اس مہابلی ویر وِروپاکش کے بھی گر پڑنے پر، اس ہولناک جنگ کے بیچ راون کے دل میں شدید غضب سما گیا۔ اس نے اپنے سارَتھی کو تیز چلنے کا حکم دیا اور یہ کلمات کہے۔

निहतानाम्of the slain
निहतानाम्:
षष्ठी-विशेषण (Qualifier in genitive)
TypeAdjective
Rootनि + हन् (धातु) + क्त (कृत् प्रत्यय)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (PPP), पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन
अमात्यानाम्of the ministers
अमात्यानाम्:
षष्ठी-सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootअमात्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन
रुद्धस्यof the besieged
रुद्धस्य:
षष्ठी-विशेषण (Qualifier in genitive)
TypeAdjective
Rootरुध् (धातु) + क्त (कृत् प्रत्यय)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (PPP), नपुंसक/पुं, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; (blocked/besieged)
नगरस्यof the city
नगरस्य:
षष्ठी-सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootनगर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
and
:
समुच्चय (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
दुःखम्sorrow
दुःखम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदुःख (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
एवsurely
एव:
सम्बन्ध/वाक्य-निवेश (Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारणार्थक (certainly)
अपनेष्यामिI shall remove
अपनेष्यामि:
क्रिया (Action)
TypeVerb
Rootअप + नी (धातु)
Formलृट्-लकार (Simple Future), परस्मैपद, उत्तमपुरुष (1st), एकवचन; धातुः नी (to lead/remove)
हत्वाhaving killed
हत्वा:
पूर्वकाल-क्रिया (Prior action)
TypeVerb
Rootहन् (धातु) + त्वा (क्त्वा)
Formक्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund), (having killed)
तौthose two
तौ:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, द्विवचन; सर्वनाम
रामलक्ष्मणौRama and Lakshmana
रामलक्ष्मणौ:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootराम + लक्ष्मण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, द्विवचन; समासः इतरेतर-द्वन्द्वः

On seeing Mahodara and Mahaparsva killed in the great war, Virupaksha of extraordinary might also killed, Ravana was highly infuriated and addressed the charioteer in the following words.

R
Rāvaṇa
M
Mahodara
M
Mahāpārśva
V
Virūpākṣa
S
sūta (charioteer)

FAQs

Unrestrained anger (krodha) clouds judgment and hastens ruin; dharma in war requires disciplined mind and righteous cause, not rage-driven escalation.

After key Rākṣasa warriors are slain, Rāvaṇa becomes furious and commands his charioteer, preparing further action.

By contrast (negative emphasis), the lack of self-control is highlighted—Rāvaṇa is shown as overtaken by krodha.