Shloka 2

रावणदर्शनम्

Hanuman Beholds Ravana in Court

Devanagari script

भ्राजमानं महार्हेण काञ्चनेन विराजता।मुक्ताजालावृतेनाथ मकुटेन महाद्युतिम्।।5.49.2।।

Transliteration

bhrājamānaṃ mahārheṇa kāñcanena virājatā |

muktājālāvṛtenātha makuṭena mahādyutim ||5.49.2||

Translation

حنومان نے راون کو یوں درخشاں دیکھا کہ اس کی فطری شان ایک نہایت قیمتی سونے کے چمکتے مکٹ سے اور بڑھ گئی تھی؛ وہ مکٹ موتیوں کے جال سے ڈھکا ہوا تھا، اور وہ مہادیوتی کے ساتھ جگمگا رہا تھا۔

Word by Word

• भ्राजमानम्: shining
• भ्राजमानम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: भ्राज् (धातु) → भ्राजमान (कृदन्त)
• Form: वर्तमानकृदन्तः (Present middle participle/शानच्), पुंलिङ्गे द्वितीया, एकवचनम्; रक्षोधिपम् इत्यस्य विशेषणम्

• महार्हेण: with something very precious
• महार्हेण: Karana (करण)
• Type: Adjective
• Root: महार्ह (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसक/पुंलिङ्गे तृतीया, एकवचनम्; साधन-भावः (with something very precious/splendid)

• काञ्चनेन: with gold / golden
• काञ्चनेन: Karana (करण)
• Type: Adjective
• Root: काञ्चन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे तृतीया, एकवचनम्; ‘with gold/golden (ornament)’

• विराजता: shining
• विराजता: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वि+राज् (धातु) → विराजत् (कृदन्त)
• Form: वर्तमानकृदन्तः (Present active participle/शतृ), नपुंसकलिङ्गे तृतीया, एकवचनम्; काञ्चनेन इत्यस्य विशेषणम् (shining)

• मुक्ताजालावृतेन: covered with a net of pearls
• मुक्ताजालावृतेन: Karana (करण)
• Type: Adjective
• Root: मुक्ता (प्रातिपदिक) + जाल (प्रातिपदिक) + आवृत (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्तः (क्त), नपुंसकलिङ्गे तृतीया, एकवचनम्; समासः तत्पुरुषः: मुक्तानां जालेन आवृतम् (covered with a net of pearls)

• अथ: then/and
• अथ: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अनन्तरार्थक-अव्ययम्

• मकुटेन: with a crown
• मकुटेन: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: मकुट (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे तृतीया, एकवचनम्

• महाद्युतिम्: of great brilliance
• महाद्युतिम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महा (प्रातिपदिक) + द्युति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे द्वितीया, एकवचनम्; कर्मधारयः: महती द्युतिः यस्य (of great brilliance)

Context

'This Ravana has done many cruel, fierce and contemptible deeds. That is why eventhe demons, gods and all the people of this world get scared of him. He will render the entire world into a single ocean when he turns angry'.

Characters & Entities

• Rāvaṇa

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Outer brilliance and royal insignia can conceal inner adharma; Dharma requires judging by conduct and character rather than splendor.

What is the narrative situation?

Inside Laṅkā, Hanumān observes Rāvaṇa in his palace, noting his regal appearance and ornaments.

Which character virtue is emphasized?

Hanumān’s discernment and steadiness—he observes carefully without being overawed by material grandeur.