Shloka 7

अभिज्ञानमणि

प्रदानम् — The Signet Jewel as Proof and the Consolation of Sita

Devanagari script

कुशलं हनुमन्ब्रूयाः सहितौ रामलक्ष्मणौ।।।।सुग्रीवं च सहामात्यं वृद्धान् सर्वांश्च वानरान्।ब्रूयास्त्वं वानरश्रेष्ठ कुशलं धर्मसंहितम्।।।।

Transliteration

kuśalaṁ hanuman brūyāḥ sahitau rāma-lakṣmaṇau | sugrīvaṁ ca sahāmātyaṁ vṛddhān sarvāṁś ca vānarān | brūyās tvaṁ vānaraśreṣṭha kuśalaṁ dharma-saṁhitam ||

Translation

اے ہنومان! رام اور لکشمن دونوں کو میرا کُشَل کہنا؛ اور سوگریو کو اس کے اماتیوں سمیت، اور تمام بزرگ وانر سرداروں کو بھی۔ اے وانروں میں شریشٹھ! یہ سلامِ عافیت دھرم کے مطابق پہنچانا۔

Word by Word

• कुशलम्: welfare
• कुशलम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: कुशल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ब्रूयाः इत्यस्य कर्म

• हनुमन्: O Hanuman
• हनुमन्: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: हनुमत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन

• ब्रूयाः: you should tell
• ब्रूयाः: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ब्रू (धातु)
• Form: विधिलिङ्-लकार (Optative), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

• सहितौ: together
• सहितौ: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सहित (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, द्विवचन; विशेषणम् (रामलक्ष्मणौ)

• रामलक्ष्मणौ: Rama and Lakshmana
• रामलक्ष्मणौ: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: राम+लक्ष्मण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, द्विवचन; समासः द्वन्द्वः

• सुग्रीवम्: Sugriva
• सुग्रीवम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: सुग्रीव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्यय

• सहामात्यम्: together with ministers
• सहामात्यम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सह+अमात्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; अव्ययीभावः (अमात्यैः सह) विशेषणम् (सुग्रीवम्)

• वृद्धान्: elders
• वृद्धान्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: वृद्ध (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन

• सर्वान्: all
• सर्वान्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; विशेषणम् (वानरान्)

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्यय

• वानरान्: vanaras
• वानरान्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: वानर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन

• ब्रूयाः: you should tell
• ब्रूयाः: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ब्रू (धातु)
• Form: विधिलिङ्-लकार (Optative), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम् (पुनरुक्त)

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्तृप्रयोगे

• वानरश्रेष्ठ: O best of vanaras
• वानरश्रेष्ठ: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: वानर+श्रेष्ठ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन; समासः तत्पुरुषः (वानराणां श्रेष्ठः)

• कुशलम्: welfare
• कुशलम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: कुशल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ब्रूयाः इत्यस्य कर्म (पुनरुक्त)

• धर्मसंहितम्: in accordance with dharma
• धर्मसंहितम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: धर्म+संहित (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (कुशलम्); समासः तत्पुरुषः (धर्मेण संहितम् = in accordance with dharma)

Context

"O Hanuman the great! communicate my welfare to both Rama and Lakshmana, to Sugriva, his ministers, elderly vanaras in righteous order.

Characters & Entities

• Hanumān
• Rāma
• Lakṣmaṇa
• Sugrīva
• Vānara ministers (of Sugrīva)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma is righteous speech and proper conduct in messaging: Sītā asks that her welfare be conveyed respectfully, truthfully, and with due regard to elders and leaders.

What is the narrative situation?

As Hanumān prepares to return, Sītā instructs him to convey her well-being to Rāma, Lakṣmaṇa, Sugrīva, and the senior vānara-s.

Which character virtue is emphasized?

Sītā’s propriety (maryādā) and clarity of mind—maintaining dharmic etiquette even in distress.