Shloka 56

लङ्कादर्शनं तथा रात्रौ सूक्ष्मरूपेण प्रवेशोपायचिन्तनम्

Vision of Lanka and Strategy for Nocturnal Entry

Devanagari script

स पाण्डुराविद्धविमानमालिनीं महार्हजाम्बूनदजालतोरणाम्।यशस्विनीं रावणबाहुपालितां क्षपाचरैर्भीमबलैः समावृताम्।।।।

Transliteration

sa pāṇḍurāviddhavimānamālinīṃ mahārhajāmbūnadajālato raṇām | yaśasvinīṃ rāvaṇabāhupālitāṃ kṣapācarair bhīmabalaiḥ samāvṛtām ||

Translation

اس نے اُس نامور نگری کو دیکھا—جو سپید و بلند و بالا ویمانوں کی مالا سے آراستہ، قیمتی توरणوں اور جالی دار سنہری کام سے مزین تھی؛ راون کے بازوؤں کی قوت کے زیرِ نگہبانی تھی اور خوفناک قوت والے شب گرد راکشسوں سے گھری ہوئی تھی۔

Word by Word

• सः: he
• सः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता), एकवचन

• पाण्डुर-अविद्ध-विमान-मालिनीम्: having a garland of pale/white mansions
• पाण्डुर-अविद्ध-विमान-मालिनीम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: पाण्डुर (प्रातिपदिक) + अविद्ध (कृदन्त, √व्यध् धातु; 'अविद्ध' = 'विद्ध/आविद्ध' sense 'pierced/marked') + विमान (प्रातिपदिक) + मालिनी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; बहुव्रीहि-विशेषणम् (सा नगरी) यस्याः विमानानां माला पाण्डुराविद्धा इव

• महार्ह-जाम्बूनद-जाल-तोरणाम्: having precious Jambunada-gold lattice-archways
• महार्ह-जाम्बूनद-जाल-तोरणाम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: महार्ह (प्रातिपदिक) + जाम्बूनद (प्रातिपदिक) + जाल (प्रातिपदिक) + तोरण (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; बहुव्रीहि-विशेषणम् (सा नगरी) यस्याः तोरणाणि जाम्बूनद-जालैः महार्हैः युक्तानि

• यशस्विनीम्: famed
• यशस्विनीम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: यशस्विन् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; विशेषणम् (नगरी)

• रावण-बाहु-पालिताम्: protected/ruled by Ravana's arms
• रावण-बाहु-पालिताम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: रावण (प्रातिपदिक) + बाहु (प्रातिपदिक) + पालित (कृदन्त, √पाल् धातु)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; कृदन्त-विशेषण (क्त) = 'पालिता'

• क्षपा-चरैः: by night-roamers (demons)
• क्षपा-चरैः: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: क्षपा (प्रातिपदिक) + चर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), बहुवचन; 'क्षपाचर' = रात्रौ चरन्ति (night-wanderers)

• भीम-बलैः: of terrible strength
• भीम-बलैः: Karana (करण)
• Type: Adjective
• Root: भीम (प्रातिपदिक) + बल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), बहुवचन; बहुव्रीहि-विशेषणम् क्षपाचरैः इत्यस्य (ये भीमं बलं यस्य)

• समावृताम्: surrounded
• समावृताम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: सम्-आ-√वृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; कृदन्त-विशेषण (क्त)

Context

He found that famed place with a garland of tall, white mansions, conspicuous with archways latticed with gold strings, protected by mighty Ravana and surrounded by terrific demons.

Characters & Entities

• Hanuman
• Lanka
• Ravana

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

The verse highlights the ethical tension between power and righteousness: Ravana’s rule is mighty and well-defended, yet the Ramayana implies that strength without dharma becomes a fortress for wrongdoing.

What is the narrative situation?

Hanuman surveys Lanka’s architecture and defenses, noting its wealth, fame, and heavy demon-guarding under Ravana.

Which character virtue is emphasized?

Courage with prudence: Hanuman assesses the adversary’s strength realistically, a key virtue for dharmic success.