Shloka 50

रावणभवनपरिक्रमणं हनूमतः शोकविचारश्च

Hanuman’s Circuit of Ravana’s Palace and the Crisis of Deliberation

Devanagari script

अथवैनं समुत्क्षिप्य उपर्युपरि सागरम्।।।।रामायोपहरिष्यामि पशुं पशुपतेरिव।

Transliteration

athavainaṃ samutkṣipya upary upari sāgaram | rāmāyopahariṣyāmi paśuṃ paśupater iva ||

Translation

یا پھر میں اُسے اٹھا کر سمندر کے اوپر سے لے جاؤں گا اور رام کے حضور پیش کر دوں گا—جیسے پشوپتی کے لیے یَجْن کا پشو نذر کیا جاتا ہے۔

Word by Word

• रावणम्: Ravana
• रावणम्: कर्म (कर्म)
• Type: Noun
• Root: रावण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• वा: or
• वा: सम्बन्ध/निपात
• Type: Indeclinable
• Root: वा (अव्यय)
• Form: विकल्पार्थक-निपात (or)

• वधिष्यामि: I shall kill
• वधिष्यामि: क्रिया (आख्यात)
• Type: Verb
• Root: वध् (धातु)
• Form: लृट्-लकार, उत्तमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

• दश-ग्रीवम्: the ten-necked (ten-headed) one
• दश-ग्रीवम्: कर्म-विशेषण
• Type: Noun
• Root: दश (प्रातिपदिक) + ग्रीव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; द्विगु-समासः (दश ग्रीवाः यस्य)

• महा-बलम्: mighty
• महा-बलम्: कर्म-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: महा (प्रातिपदिक) + बल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्मधारयः (महद् बलं यस्य)

• कामम्: so be it
• कामम्: सम्बन्ध/निपात
• Type: Indeclinable
• Root: कामम् (अव्यय)
• Form: अनुज्ञार्थक-अव्यय (particle: let it be/indeed)

• अस्तु: let it be
• अस्तु: क्रिया (आख्यात)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

• हृता: abducted
• हृता: कर्ता-विशेषण (सीता-विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: हृ (धातु) → हृत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; भूतकृदन्तः (क्त)

• सीता: Sita
• सीता: कर्ता (कर्तृ)
• Type: Noun
• Root: सीता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• प्रत्याचिर्णम्: a fitting requital/retaliation
• प्रत्याचिर्णम्: विधेय (प्रत्ययार्थ)
• Type: Noun
• Root: प्रति + आ + चर् (धातु) → प्रत्याचिर्ण (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; भूतकृदन्तः (क्त)

• भविष्यति: will be
• भविष्यति: क्रिया (आख्यात)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लृट्-लकार, प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

Context

"Or else, I shall carry him across the sea and put him before Rama like a bull as if he is a sacrificial prey to lord Siva."

Characters & Entities

• Rāma
• Sāgara (ocean)
• Paśupati (Śiva)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma is framed as active protection of righteousness: Hanumān is prepared to remove obstacles forcefully to safeguard Rāma’s just cause and Sītā’s recovery.

What is the narrative situation?

In intense self-talk, Hanumān considers decisive action against an obstructing adversary, even imagining carrying him across the ocean to present him to Rāma.

Which character virtue is emphasized?

Courage and unwavering service (dāsya-bhāva): Hanumān’s readiness to act decisively for Rāma’s mission.