HomeRamayanaBala KandaSarga 54Shloka 8
Previous Verse
Next Verse

Ramayana — Bala Kanda, Sarga 54, Shloka 8

शबलाहरणम्

The Attempted Seizure of Sabalā (Kāmadhenu) and the Triumph of Brahmic Power

एवमुक्तस्तु ब्रह्मर्षिरिदं वचनमब्रवीत्।शोकसन्तप्तहृदयां स्वसारमिव दु:खिताम्।।।।

evam uktas tu brahmarṣir idaṃ vacanam abravīt | śokasantaptahṛdayāṃ svasāram iva duḥkhitām ||

یوں کہے جانے پر برہمرشی نے اسے یہ کلمات فرمائے؛ وہ غم سے نڈھال تھی، گویا اپنی بہن ہو، اور اس کا دل سوگ کی آگ سے جھلس رہا تھا۔

एवम्thus
एवम्:
Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootevam (अव्यय)
Formअव्यय (adverb)
उक्तःhaving been addressed
उक्तः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Root√वच् (धातु)
Formकृदन्त (past passive participle, क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘ब्रह्मर्षिः’ इत्यस्य विशेषण
तुthen/indeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formअव्यय (particle)
ब्रह्मर्षिःthe brahmarṣi
ब्रह्मर्षिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootbrahmarṣi (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास: ब्रह्मणः ऋषिः; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
इदम्this
इदम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootidam (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
वचनम्speech/words
वचनम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootvacana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
अब्रवीत्said
अब्रवीत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√ब्रू (धातु)
Formलङ्-लकार, परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
शोकसन्तप्तहृदयाम्whose heart was scorched by sorrow
शोकसन्तप्तहृदयाम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootśoka-santapta-hṛdayā (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (nested): शोक- (genitive relation) + सन्तप्त (kta of √तप्) + हृदय; स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘ताम्’ (शबलाम्) इत्यस्य विशेषण
स्वसारम्a sister
स्वसारम्:
Upamana (उपमान)
TypeNoun
Rootsvasṛ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
इवlike
इव:
Upama (उपमा)
TypeIndeclinable
Rootiva (अव्यय)
Formअव्यय (simile particle)
दुःखिताम्distressed
दुःखिताम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootduḥkhita (प्रातिपदिक; √खिद् क्त)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘शबलाम्’ इत्यस्य विशेषण

Addressed thus, Bramharshi said to Sabala, like to a sister whose heart is afflicted with sorrow:

V
Vasiṣṭha (Brahmarṣi)
Ś
Śabalā

FAQs

Dharma is inseparable from compassion (dayā). The righteous respond to suffering not with indifference but with kin-like care.

Vasiṣṭha is about to reply to Śabalā’s plea; the narration emphasizes his compassionate stance.

Vasiṣṭha’s empathy and protective responsibility, treating Śabalā as family.