Previous Verse
Next Verse

Shloka 11

लक्ष्मणगुणवर्णनम्

Lakshmana’s Vigil and Guha’s Testimony

यो न देवासुरैस्सर्वैश्शक्यः प्रसहितुं युधि।तं पश्य गुह संविष्टं तृणेषु सह सीतया।।।।

yo na devāsuraiḥ sarvaiḥ śakyaḥ prasahituṃ yudhi | taṃ paśya guha saṃviṣṭaṃ tṛṇeṣu saha sītayā ||

اے گُہ! دیکھو، وہ رام جنہیں سب دیوتا اور اسور مل کر بھی جنگ میں برداشت نہیں کر سکتے، آج سیتا کے ساتھ تنکوں پر لیٹے آرام فرما رہے ہیں۔

यःwho (he)
यः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन; सम्बन्ध-सर्वनाम (relative pronoun)
not
:
Sambandha (सम्बन्ध/Negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय
देवासुरैःby gods and demons
देवासुरैः:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootदेव + असुर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd case), बहुवचन; द्वन्द्व-समास (देवाश्च असुराश्च)
सर्वैःby all
सर्वैः:
Karana (करण/Instrument)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd case), बहुवचन; विशेषण (qualifying देवासुरैः)
शक्यःpossible (to be)
शक्यः:
Karta (कर्ता/Predicate complement)
TypeAdjective
Rootशक्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन; विधेय-विशेषण (possible)
प्रसहितुम्to withstand
प्रसहितुम्:
Prayojana (प्रयोजन/Purpose)
TypeVerb
Rootप्र + सह् (धातु) + तुमुन् (कृदन्त)
Formतुमुनन्त (infinitive), क्रियार्थक (to withstand)
युधिin battle
युधि:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootयुध् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th case), एकवचन
तम्him
तम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd case), एकवचन; सर्वनाम
पश्यsee/behold
पश्य:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootपश् (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपद
गुहO Guha
गुह:
Sambodhana (सम्बोधन/Address)
TypeNoun
Rootगुह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन
संविष्टम्seated/lying down
संविष्टम्:
Karma (कर्म/Object qualifier)
TypeAdjective
Rootसम् + विश् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd case), एकवचन; विशेषण (qualifying तम्)
तृणेषुon the grass
तृणेषु:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootतृण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th case), बहुवचन
सहwith
सह:
Sahakari (सहकारी/Accompaniment)
TypeIndeclinable
Rootसह (अव्यय)
Formअव्यय; सहार्थक
सीतयाwith Sita
सीतया:
Sahakari (सहकारी/Accompaniment)
TypeNoun
Rootसीता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd case), एकवचन

O Guha! behold Rama, whom gods and demons combined cannot withstand in a battle now lying on a bed of grass with Sita.

R
Rāma
S
Sītā
G
Guha
D
Devas
A
Asuras

FAQs

Dharma is restrained power: the mightiest warrior accepts hardship without complaint, showing that true strength serves righteousness, not luxury.

Lakṣmaṇa points out to Guha the contrast between Rāma’s invincibility in war and his simple resting on grass during exile.

Rāma’s humility and adherence to dharma—accepting exile’s austerities while remaining supremely capable.