Previous Verse
Next Verse

Shloka 4

अयोध्याकाण्डे त्र्यशीति तमः सर्गः — Bharata’s Departure and Encampment on the Gaṅgā

Śṛṅgīberapura

षष्टी रथसहस्राणि धन्विनो विविधायुधाः।अन्वयुर्भरतं यान्तं राजपुत्रं यशस्विनम्।।2.83.4।।

ṣaṣṭī rathasahasrāṇi dhanvino vividhāyudhāḥ |

anvayur bharataṃ yāntaṃ rājaputraṃ yaśasvinam || 2.83.4 ||

ساٹھ ہزار رتھ، کمان دار اور گوناگوں ہتھیاروں سے آراستہ، یشسوی راجپتر بھرت کے روانہ ہونے پر ان کے پیچھے روانہ ہوئے۔

ṣaṣṭiḥsixty
ṣaṣṭiḥ:
Saṅkhyā (संख्या/परिमाण)
TypeNoun
Rootṣaṣṭi (प्रातिपदिक)
FormFeminine numeral noun, Nominative (प्रथमा/1), Singular (एकवचन); used as quantifier of rathasahasrāṇi
rathachariot
ratha:
Viśeṣya (विशेष्य)
TypeNoun
Rootratha (प्रातिपदिक)
FormMasculine stem used as compound-member (समासाङ्ग)
sahasrāṇithousands
sahasrāṇi:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsahasra (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Nominative (प्रथमा/1), Plural (बहुवचन); in tatpuruṣa ratha-sahasrāṇi = 'thousands of chariots'
dhanvinaḥarchers
dhanvinaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootdhanvin (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (प्रथमा/1), Plural (बहुवचन)
vividhāyudhāḥmen with various weapons
vividhāyudhāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootvividha (प्रातिपदिक) + āyudha (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (प्रथमा/1), Plural (बहुवचन); karmadhāraya: 'having various weapons'
anvayuḥfollowed
anvayuḥ:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootanu + i (इ धातु)
FormLuṅ (लुङ्, aorist), Parasmaipada, 3rd person, Plural
bharatamBharata
bharatam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootbharata (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative (द्वितीया/2), Singular
yāntamgoing
yāntam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootyā (या धातु) + śatṛ (शतृ)
FormPresent active participle, Masculine, Accusative, Singular; qualifies bharatam
rājaputramprince
rājaputram:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootrājan (प्रातिपदिक) + putra (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative (द्वितीया/2), Singular; tatpuruṣa: 'king's son'
yaśasvinamillustrious
yaśasvinam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootyaśasvin (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative (द्वितीया/2), Singular; qualifies bharatam/rājaputram

Sixty thousands chariots and many archers holding weapons of every kind followed the illustrious prince Bharata as he went.

B
Bharata
C
chariots
A
archers

FAQs

Protective kingship: the organized military accompaniment reflects the dharmic duty to safeguard the prince and maintain public order during a sensitive succession crisis.

The poem enumerates the military scale accompanying Bharata on his journey to Rāma.

Bharata’s recognized stature (yaśas) and the kingdom’s disciplined loyalty expressed through orderly support.