Previous Verse
Next Verse

Shloka 59

भरतस्य मातृसदनगमनं कैकेय्या दारुणवृत्तान्तकथनं च

Bharata in Kaikeyi’s apartments: revelation of Daśaratha’s death and Rāma’s exile

अपश्यंस्तु ततस्तत्र पितरं पितुरालये।जगाम भरतो द्रष्टुं मातरं मातुरालये।।2.72.1।।

apaśyaṃs tu tatas tatra pitaraṃ pitur ālaye |

jagāma bharato draṣṭuṃ mātaraṃ mātur ālaye ||

پھر جب بھرَت نے پِتا کے محل میں پِتا کو نہ دیکھا تو وہ ماں کے محل میں ماں کے درشن کو روانہ ہوا۔

apaśyannot seeing
apaśyan:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Root√paś (पश्); paśyan (शतृ) with a- (नञर्थ)
FormVartamāna-kṛdanta (शतृ), Pumliṅga, Prathama, Ekavacana
tubut
tu:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
FormParticle (निपात)
tataḥthereafter
tataḥ:
Kāla (काल)
TypeIndeclinable
Roottataḥ (अव्यय)
FormAdverb
tatrathere
tatra:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottatra (अव्यय)
FormAdverb of place
pitaramfather
pitaram:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootpitṛ (प्रातिपदिक)
FormPumliṅga, Dvitīyā, Ekavacana
pituḥof father
pituḥ:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootpitṛ (प्रातिपदिक)
FormPumliṅga, Ṣaṣṭhī, Ekavacana
ālayein the abode
ālaye:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootālaya (प्रातिपदिक)
FormPumliṅga, Saptamī, Ekavacana
jagāmawent
jagāma:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√gam (गम्)
FormLaṅ, 3rd person, singular
bharataḥBharata
bharataḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootbharata (प्रातिपदिक)
FormPumliṅga, Prathama, Ekavacana
draṣṭumto see
draṣṭum:
Prayojana (प्रयोजन)
TypeVerb
Root√dṛś (दृश्)
FormTumun infinitive
mātarammother
mātaram:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootmātṛ (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Dvitīyā, Ekavacana
mātuḥof mother
mātuḥ:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootmātṛ (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Ṣaṣṭhī, Ekavacana
ālayein the abode
ālaye:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootālaya (प्रातिपदिक)
FormPumliṅga, Saptamī, Ekavacana

Surely the illustrious maharaja is not aware of my arrival. Otherwise he would have quickly bent my head and kissed me on my forehead.

B
Bharata
D
Daśaratha (implied)
K
Kaikeyi (implied)

FAQs

Dharma as decorum and responsibility—Bharata proceeds appropriately within the royal household to seek his mother when the king is not found.

Bharata fails to find Daśaratha and goes to Kaikeyi’s quarters.

Promptness and respectful conduct amid uncertainty.