Previous Verse
Next Verse

Shloka 35

भरतस्य मातृसदनगमनं कैकेय्या दारुणवृत्तान्तकथनं च

Bharata in Kaikeyi’s apartments: revelation of Daśaratha’s death and Rāma’s exile

पश्चिमं साधु सन्देशमिच्छामि श्रोतुमात्मनः।इति पृष्टा यथातत्त्वं कैकेयी वाक्यमब्रवीत्।।2.72.35।।

paścimaṃ sādhu sandeśam icchāmi śrotum ātmanaḥ |

iti pṛṣṭā yathā-tattvaṃ kaikeyī vākyam abravīt || 2.72.35 ||

میں اپنے لیے والد کا آخری، درست پیغام سننا چاہتی ہوں۔ یوں پوچھے جانے پر، کیکئی نے حقیقت کے مطابق بات کہی۔

पश्चिमम्last
पश्चिमम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootपश्चिम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; सन्देशम् इत्यस्य विशेषणम्
साधुproperly/clearly
साधु:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसाधु (अव्यय)
Formक्रियाविशेषण-अव्यय (adverb)
सन्देशम्message
सन्देशम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसन्देश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
इच्छामिI wish
इच्छामि:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootइष् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), परस्मैपद, उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन
श्रोतुम्to hear
श्रोतुम्:
Prayojana (प्रयोजन/infinitive complement)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त (infinitive), ‘to hear’
आत्मनःof myself
आत्मनः:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootआत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; ‘of me/for myself’
इतिthus
इति:
Vakyartha-marker (वाक्यार्थ-चिह्न)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण/वाक्यसमाप्तिसूचक-अव्यय (quotative particle)
पृष्टा(she) having been asked
पृष्टा:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootप्र + छ्/पृच्छ् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कैकेयी इत्यस्य विशेषणम् ‘having been asked’
यथाas
यथा:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकार/उपमानार्थे (as/in the manner)
तत्त्वम्the truth/reality
तत्त्वम्:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeNoun
Rootतत्त्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; यथा-तत्त्वम् इत्यत्र अव्ययीभावार्थे प्रयोगः
कैकेयीKaikeyi
कैकेयी:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकैकेयी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
वाक्यम्words
वाक्यम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवाक्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
अब्रवीत्said
अब्रवीत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect/Past), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

I want to hear the exact words of my father's last message to me. Thus questioned (by Bharata), Kaikeyi related the exact facts:

B
Bharata
K
Kaikeyī
D
Daśaratha

FAQs

Commitment to yathātattva (truth as it is): in moral crises, accurate testimony and truthful reporting become a dharmic necessity.

Bharata requests the king’s last message; the narration transitions to Kaikeyi’s disclosure of the real events.

Bharata’s seriousness about truth and duty—he seeks the exact final instruction rather than rumor or impression.