Previous Verse
Next Verse

Ramayana — Ayodhya Kanda, Sarga 63, Shloka 13

दशरथस्य शोकानुचिन्तनं शब्धवेधि-दोषस्मरणं च

Daśaratha’s grief, karmic reflection, and the remembered ‘śabdavedhī’ misdeed

यथान्यः पुरुषः कश्चित्पलाशैर्मोहितो भवेत्।एवं ममाऽप्यविज्ञातं शब्दवेध्यमयं फलम्।।2.63.13।।

yathānyaḥ puruṣaḥ kaścit palāśair mohito bhavet |

evaṃ mamā ’py avijñātaṃ śabdavedhyamayaṃ phalam ||

جیسے کوئی شخص پلاش کے پھولوں سے دھوکا کھا جائے، ویسے ہی میں نے بھی ‘آواز پر نشانہ’ کے اس پھل کو نہ پہچانا، نہ اس کا انجام جانا۔

यथाas
यथा:
Sambandha (सम्बन्ध/Comparison)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formउपमार्थक-अव्यय (as)
अन्यःanother
अन्यः:
Karta-anvaya (कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; पुरुषः इत्यस्य विशेषण
पुरुषःman
पुरुषः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootपुरुष (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
कश्चित्some
कश्चित्:
Karta-anvaya (कर्तृविशेषण)
TypeNoun
Rootकश्चित् (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; पुरुषः इत्यस्य विशेषणार्थे
पलाशैःby palāśa (trees)
पलाशैः:
Karana (करण/Instrument-cause)
TypeNoun
Rootपलाश (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
मोहितःdeluded
मोहितः:
Karta-anvaya (कर्तृविशेषण)
TypeVerb
Rootमुह् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past passive participle); पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तृविशेषण
भवेत्might become
भवेत्:
Kriya (क्रिया/Main verb)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), परस्मैपद; प्रथमपुरुष, एकवचन
एवम्thus
एवम्:
Kriya-visheṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formप्रकारवाचक-अव्यय (thus/in the same way)
ममof me / my
मम:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
TypeNoun
Rootअस्मद् (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; षष्ठी, एकवचन
अपिalso
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध/Particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/अपेक्षार्थक-निपात (also/even)
अविज्ञातम्unintended / not known beforehand
अविज्ञातम्:
Karta-anvaya (कर्तृविशेषण/Subject-qualifier)
TypeVerb
Rootअव-ज्ञा (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past passive participle); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; फलम् इत्यस्य विशेषण
शब्दवेध्यमयम्consisting of sound-shooting
शब्दवेध्यमयम्:
Karta-anvaya (कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootशब्दवेध्य-मय (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (शब्दवेध्यं + मय); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; फलम् इत्यस्य विशेषण
फलम्result
फलम्:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootफल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

Like some one who is deluded by palasa trees I too did not realise the consequences of shooting the target following the direction of the sound.

D
Daśaratha
K
Kausalyā

FAQs

Dharma includes foresight and carefulness: delusion or heedlessness can hide consequences, but karma still matures and returns as ‘phala’ (result).

Daśaratha explains that at the time of his famed sound-based archery, he did not recognize the future repercussions of that act.

Prudence by contrast: the verse highlights the lack of prudence as the root of harm, indirectly teaching the virtue of cautious discernment.