Valmiki Ramayana 2.54.26 — Ayodhya Kanda, Sarga 54, Shloka 26

भरद्वाजाश्रमप्राप्तिः

Arrival at Bharadvāja’s Hermitage and Counsel toward Citrakūṭa

Devanagari script

एकान्ते पश्य भगवन्नाश्रमस्थानमुत्तमम्।रमेत यत्र वैदेही सुखार्हा जनकात्मजा।।।।

Transliteration

ekānte paśya bhagavann āśramasthānam uttamam | rameta yatra vaidehī sukhārhā janakātmajā ||

Translation

اے بھگون! براہِ کرم کسی یکانت میں آشرم کے لیے ایک بہترین مقام دکھائیے، جہاں جنک کی بیٹی، آرام کی حق دار ویدیہی، خوشی سے رہ سکے۔

Word by Word

• एकान्ते: in solitude, in a secluded place
• एकान्ते: Adhikaraṇa (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: एकान्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग; सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन

• पश्य: see, behold
• पश्य: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: पश्/दृश् (धातु)
• Form: लोट्-लकार (imperative); परस्मैपद; मध्यमपुरुष (2nd), एकवचन

• भगवन्: O venerable one
• भगवन्: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: भगवत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग; सम्बोधन (8th), एकवचन

• आश्रमस्थानम्: site of the hermitage
• आश्रमस्थानम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: आश्रम + स्थान (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष समास (षष्ठी-तत्पुरुष: आश्रमस्य स्थानम्); नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन

• उत्तमम्: excellent, best
• उत्तमम्: Karma-viśeṣaṇa (कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया (2nd), एकवचन; आश्रमस्थानम् इत्यस्य विशेषण

• रमेत: may enjoy, may delight
• रमेत: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: रम् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative); आत्मनेपद; प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन

• यत्र: where
• यत्र: Adhikaraṇa (अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: यत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; सम्बन्ध/देशवाचक (relative adverb: 'where')

• वैदेही: Vaidehi (Sita)
• वैदेही: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वैदेही (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन

• सुखार्हा: worthy of comfort
• सुखार्हा: Karta-viśeṣaṇa (कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सुख + अर्ह (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष समास (सुखम् अर्हति इति/सुखस्य अर्हा); स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा (1st), एकवचन; वैदेही इत्यस्य विशेषण

• जनकात्मजा: Janaka's daughter
• जनकात्मजा: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: जनक + आत्मजा (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष समास (षष्ठी-तत्पुरुष: जनकस्य आत्मजा); स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा (1st), एकवचन; वैदेही इत्यस्य समानाधिकरण

Context

O revered one, Janaka's daughter (Sita) deserves comfort. Suggest a solitary and agreeable place for our hermitage where she can enjoy herself.

Characters & Entities

• Rāma
• Bharadvāja
• Vaidehī (Sītā)
• Janaka
• āśrama

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma includes compassionate duty: even in renunciation, Rāma seeks a setting that protects Sītā’s well-being and dignity.

What is the narrative situation?

Rāma asks Bharadvāja to recommend a more secluded, suitable place to establish their hermitage.

Which character virtue is emphasized?

Rāma’s protective care (rakṣaṇa-bhāva) and sensitivity—balancing ascetic aims with humane comfort for Sītā.