Previous Verse
Next Verse

Shloka 8

गङ्गातरणम्, सुमन्त्र-प्रतिनिवर्तनम्, जटाधारणम्

Crossing the Gaṅgā; Sumantra’s Return; Adoption of Ascetic Signs

ततः स प्राञ्जलिर्भूत्वा गुहो राघवमब्रवीत्।उपस्थितेयं नौर्देव भूयः किं करवाणि ते।।2.52.8।।

tataḥ sa prāñjalir bhūtvā guho rāghavam abravīt | upasthiteyaṃ naur deva bhūyaḥ kiṃ karavāṇi te || 2.52.8 ||

پھر گُہہ نے ہاتھ جوڑ کر راگھو سے عرض کیا: "اے پرَبھو! کشتی حاضر ہے؛ اب میں آپ کی خدمت میں اور کیا کروں؟"

ततःthen
ततः:
सम्बन्ध (Discourse adverb)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक/क्रमवाचक (then/thereupon)
सःhe
सः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
प्राञ्जलिःwith folded hands
प्राञ्जलिः:
कर्ता (Karta/Subject—qualifier)
TypeAdjective
Rootप्राञ्जलि (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘सः/गुहः’ इत्यस्य विशेषण
भूत्वाhaving become
भूत्वा:
पूर्वकाल-क्रिया (Pūrvakāla-kriyā)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययभाव (gerund): ‘having become’
गुहःGuha
गुहः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootगुह (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सः इत्यस्य समानाधिकरण
राघवम्Raghava (Rama)
राघवम्:
कर्म (Karma/Object—addressee of speech)
TypeNoun
Rootराघव (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
अब्रवीत्said
अब्रवीत्:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
Formलङ्-लकार, परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
उपस्थिताis ready/present
उपस्थिता:
क्रिया-सम्बन्ध (Predicative participle)
TypeVerb
Rootउप + स्था (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle): उपस्थित; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘नौः’ इत्यस्य विशेषण, अर्थे ‘सन्निहिता/तत्परा’
इयम्this
इयम्:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
नौःboat
नौः:
कर्ता (Karta/Subject—of ‘उपस्थिता’)
TypeNoun
Rootनौ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
देवO lord/sire
देव:
सम्बोधन (Sambodhana)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formसम्बोधन-प्रयोग (Vocative), पुल्लिङ्ग, सम्बोधन-एकवचन
भूयःfurther/again
भूयः:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootभूयः (अव्यय)
Formअव्यय; पुनरर्थक (again/further)
किम्what
किम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; प्रश्नार्थक (interrogative)
करवाणिshall I do
करवाणि:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative/volitive), परस्मैपद, उत्तमपुरुष (1st), एकवचन; विनयार्थे (polite offer)
तेfor you
ते:
सम्प्रदान (Sampradāna/Beneficiary)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, चतुर्थी-विभक्ति (Dative/4th), एकवचन

Rama of undimmed radiance sipped the waters (of the Ganga) in accordance with the scriptures and with great pleasure and paid obeisance to the river with Sita and Lakshmana.

G
Guha
R
Rāma (Rāghava)
B
boat

FAQs

Sevā and atithi-dharma: Guha respectfully offers practical help to a righteous guest in distress, asking what further duty remains.

On the Gaṅgā’s bank, Guha arranges a boat for Rāma’s crossing and stands ready to serve.

Guha’s devotion and humility—expressed through folded hands and eagerness to assist without being asked.