Previous Verse
Next Verse

Shloka 69

गङ्गातरणम्, सुमन्त्र-प्रतिनिवर्तनम्, जटाधारणम्

Crossing the Gaṅgā; Sumantra’s Return; Adoption of Ascetic Signs

दीर्घबाहुर्नरव्याघ्रो जटिलत्वमधारयत्।।2.52.69।।तौ तदा चीरवसनौ जटामण्डलधारिणौ।आशोभेतामृषिसमौ भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ।।2.52.70।।

dīrgha-bāhur nara-vyāghro jaṭilatvam adhārayat ||2.52.69||

tau tadā cīra-vasanau jaṭā-maṇḍala-dhāriṇau |

āśobhetām ṛṣi-samau bhrātarau rāma-lakṣmaṇau ||2.52.70||

دیرغ بازو، نرشیردل رام—مردوں میں شیر—نے جٹادھاری ہونے کی حالت اختیار کی۔ پھر دونوں بھائی، رام اور لکشمن، چھال کے لباس پہنے اور جٹاؤں کے منڈل سجائے، دو رشیوں کی مانند جگمگانے لگے۔

दीर्घबाहुःthe long-armed one
दीर्घबाहुः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदीर्घ + बाहु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुव्रीहि 'one whose arms are long' (epithet of Rama)
नरव्याघ्रःtiger among men
नरव्याघ्रः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootनर + व्याघ्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष 'tiger among men'
जटिलत्वम्the state of having matted hair
जटिलत्वम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootजटिल + त्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
अधारयत्put on / assumed
अधारयत्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootआ-धृ (धातु)
Formलङ् (Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
तौthose two
तौ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन; refers to Rama and Lakshmana
तदाthen
तदा:
Kāla (काल)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकाल-अव्यय (then)
चीरवसनौwearing bark garments
चीरवसनौ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootचीर + वसन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन; 'wearing bark-garments' qualifies तौ
जटामण्डलधारिणौwearing a crown of matted locks
जटामण्डलधारिणौ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootजटा + मण्डल + धारिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन; 'bearing a circle/crown of matted locks' qualifies तौ
आशोभेताम्shone
आशोभेताम्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootआ-शुभ् (धातु)
Formलङ् (Imperfect), प्रथमपुरुष, द्विवचन, आत्मनेपद
ऋषिसमौlike sages
ऋषिसमौ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootऋषि + सम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन; 'equal to sages' qualifies तौ
भ्रातरौthe two brothers
भ्रातरौ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootभ्रातृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन
रामलक्ष्मणौRama and Lakshmana
रामलक्ष्मणौ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootराम + लक्ष्मण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन; इतरेतर-द्वन्द्व

The long-armed Rama, the best of men, put on locks of matted hair. As the twobrothers, Rama and Lakshmana stood dressed in bark wearing crowns of matted hair, they resembled two resplendent ascetics.

R
Rama
L
Lakshmana
B
Bark garments (cīra)
M
Matted locks (jaṭā)

FAQs

Dharma is congruence between inner resolve and outer life: the brothers visibly adopt the ascetic mode appropriate to exile, showing sincerity rather than indulgence.

Rama and Lakshmana complete their transformation into forest-dwellers, wearing bark garments and matted hair, appearing like sages.

Renunciation with dignity—steadfast acceptance of hardship without loss of radiance or composure.