Shloka 9

अभिषेकोपवास-आदेशः

Coronation Preparations and the Fast Enjoined

Devanagari script

प्रसन्नस्ते पिता राम यौवराज्यमवाप्स्यसि।उपवासं भवानद्य करोतु सह सीतया।।।।

Transliteration

prasannas te pitā rāma yauvarājyam avāpsyasi | upavāsaṁ bhavān adya karotu saha sītayā || 2.5.9 ||

Translation

اے رام! تمہارے پتا تم سے خوش ہیں؛ تم یَووراج (ولی عہد) کا منصب پاؤ گے۔ اس لیے آج تم سیتا کے ساتھ اُپواس (روزہ) اختیار کرو۔

Word by Word

• प्रसन्नः: pleased/favorably disposed
• प्रसन्नः: कर्ता (Subject-qualifier)
• Type: Adjective
• Root: प्र + सद् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (qualifies pitā)

• ते: to you
• ते: सम्प्रदान (Sampradāna/Recipient)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी/चतुर्थी एकवचनरूप (Genitive/Dative ‘of you/to you’); अत्र अर्थतः चतुर्थी (to you)

• पिता: father
• पिता: कर्ता (Karta)
• Type: Noun
• Root: पितृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• राम: O Rama
• राम: सम्बोधन (Address)
• Type: Noun
• Root: राम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन

• यौवराज्यम्: heir-apparency (crown-princeship)
• यौवराज्यम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: यौवराज्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• अवाप्स्यसि: you will obtain
• अवाप्स्यसि: क्रिया (Main action)
• Type: Verb
• Root: अव + आप् (धातु)
• Form: लृट्-लकार (Simple Future), परस्मैपद, मध्यमपुरुष, एकवचन

• उपवासम्: fast
• उपवासम्: कर्म (Object of karotu)
• Type: Noun
• Root: उपवास (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• भवान्: you (honorific)
• भवान्: कर्ता (Karta)
• Type: Noun
• Root: भवत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; आदरार्थे सर्वनाम

• अद्य: today
• अद्य: काल (Time)
• Type: Indeclinable
• Root: अद्य (अव्यय)
• Form: काल-अव्यय (temporal adverb)

• करोतु: should do/undertake
• करोतु: आज्ञा (Command)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; अत्र आज्ञार्थे ‘let him/you do’—प्रयोगः भवान्-कर्तरि आदरार्थं

• सह: with
• सह: सहकारक (Accompaniment)
• Type: Indeclinable
• Root: सह (अव्यय)
• Form: सह-अव्यय (with)

• सीतया: Sita
• सीतया: सहकारक (Companion)
• Type: Noun
• Root: सीता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन

Context

O Rama!, well-disposed towards you, your father will declare you heir-apparent. Do undertake fast today, along with Sita.

Characters & Entities

• Vasiṣṭha
• Rāma
• Daśaratha
• Sītā
• upavāsa (fast)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Discipline and purity as dharma: before assuming public power, one should practice self-restraint and sacred observance, aligning inner conduct with outer duty.

What is the narrative situation?

Vasiṣṭha informs Rāma of Daśaratha’s favorable decision and prescribes a ritual fast for Rāma and Sītā as part of coronation preparations.

Which character virtue is emphasized?

Rāma’s readiness for disciplined observance and Sītā’s partnership in dharmic household duty.