Previous Verse
Next Verse

Shloka 5

अयोध्याकाण्डे चतुर्थः सर्गः

Rāma Summoned; Pushya Coronation Decision

द्वार्स्थैरावेदितं तस्य रामायाऽऽगमनं पुनः।श्रुत्वैव चापि रामस्तं प्राप्तं शङ्कान्वितोऽभवत्।।2.4.5।।

dvārasthair āveditaṃ tasya rāmāyāgamanaṃ punaḥ | śrutvaiva cāpi rāmas taṃ prāptaṃ śaṅkānvito 'bhavat ||2.4.5||

دربانوں نے رام کو خبر دی کہ سُمنتَر پھر آ پہنچا ہے۔ یہ سنتے ہی رام کے دل میں اندیشہ جاگ اٹھا۔

द्वार्स्थैःby the doorkeepers
द्वार्स्थैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootद्वार्स्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (करण/साधन), बहुवचन; समासः द्वारि + स्थ = द्वार्स्थ (तत्पुरुष)
आवेदितम्was reported
आवेदितम्:
Karma (कर्म)
TypeVerb
Rootआ + विद् (धातु)
Formकृदन्त (क्त-प्रत्यय, past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्मणि प्रयोगः ‘was reported’
तस्यof him
तस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (सम्बन्ध), एकवचन
रामायto Rama
रामाय:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी (सम्प्रदान), एकवचन
आगमनम्arrival
आगमनम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootआ + गम् (धातु)
Formकृदन्त (ल्युट्/घञ्-भाववाचक), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
पुनःagain
पुनः:
Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)
श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
Formकृदन्त (क्त्वा-प्रत्यय, अव्ययभाव/gerund), ‘having heard’
एवindeed/just
एव:
Nipata (निपात)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; निश्चय/अवधारणार्थक (emphatic particle)
and
:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
अपिalso
अपि:
Nipata (निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; अप्यर्थ (also/even)
रामःRama
रामः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता), एकवचन
तम्him
तम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन
प्राप्तम्arrived
प्राप्तम्:
Karma (कर्म)
TypeVerb
Rootप्र + आप् (धातु)
Formकृदन्त (क्त-प्रत्यय, past participle), पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘having arrived/arrived’ (tam…prāptam)
शङ्कान्वितःfilled with apprehension
शङ्कान्वितः:
Karta-dharma (कर्तृधर्म/विशेषण)
TypeAdjective
Rootशङ्का + अन्वित (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः शङ्कया अन्वितः = शङ्कान्वितः (तत्पुरुष)
अभवत्became
अभवत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलङ् (Imperfect/past), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

The door-keepers informed Rama of Sumantra's arrival. As soon as he learnt that Sumantra was back again, Rama was filled with apprehensions.

R
Rāma
S
Sumantra

FAQs

Dharma here is vigilance and moral seriousness: Rāma senses that repeated summons from the palace likely involve weighty duty, and he prepares inwardly to respond rightly rather than casually.

Sumantra has returned again, and the palace doorkeepers inform Rāma; hearing this unexpected return, Rāma becomes anxious about what it may signify.

Rāma’s conscientiousness: he is alert to the gravity of royal matters and anticipates responsibility rather than ignoring warning signs.