Valmiki Ramayana 2.4.4 — Ayodhya Kanda, Sarga 4, Shloka 4

अयोध्याकाण्डे चतुर्थः सर्गः

Rāma Summoned; Pushya Coronation Decision

Devanagari script

प्रतिगृह्य स तद्वाक्यं सूतः पुनरुपाययौ।रामस्य भवनं शीघ्रं राममानयितुं पुनः।।2.4.4।।

Transliteration

pratigṛhya sa tadvākyaṃ sūtaḥ punar upāyayau | rāmasya bhavanaṃ śīghraṃ rāmam ānayituṃ punaḥ || 2.4.4 ||

Translation

اس حکم کو پا کر سوت (رتھ بان) پھر لوٹ آیا اور رام کو واپس لانے کے لیے تیزی سے رام کے بھون تک دوبارہ جا پہنچا۔

Word by Word

• प्रतिगृह्य: having received
• प्रतिगृह्य: पूर्वकाल (Prior action)
• Type: Verb
• Root: प्रति + ग्रह् (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund), ‘having received/accepted’

• सः: he
• सः: कर्ता (Karta)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• तत्: that
• तत्: कर्म (Object-qualifier)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (qualifies vākyaṃ)

• वाक्यम्: command/statement
• वाक्यम्: कर्म (Object of pratigṛhya)
• Type: Noun
• Root: वाक्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• सूतः: the charioteer
• सूतः: कर्ता (Karta; apposition)
• Type: Noun
• Root: सूत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• पुनः: again
• पुनः: क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable
• Root: पुनः (अव्यय)
• Form: पुनरावृत्ति-अव्यय (adverb)

• उपाययौ: went/reached
• उपाययौ: क्रिया (Main action)
• Type: Verb
• Root: उप + आ + या (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• रामस्य: of Rama
• रामस्य: सम्बन्ध (Genitive)
• Type: Noun
• Root: राम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन

• भवनम्: house/palace
• भवनम्: कर्म (Goal as object of motion)
• Type: Noun
• Root: भवन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• शीघ्रम्: quickly
• शीघ्रम्: क्रियाविशेषण (Manner)
• Type: Indeclinable
• Root: शीघ्र (प्रातिपदिक)
• Form: क्रियाविशेषण-अव्यय (adverb)

• रामम्: Rama
• रामम्: कर्म (Object of ānayitum)
• Type: Noun
• Root: राम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• आनयितुम्: to bring
• आनयितुम्: प्रयोजन (Purpose)
• Type: Verb
• Root: आ + नी (धातु)
• Form: तुमुन्-प्रत्ययान्त (infinitive), ‘to bring’

• पुनः: again
• पुनः: क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable
• Root: पुनः (अव्यय)
• Form: पुनरावृत्ति-अव्यय (adverb)

Context

The installation takes place tomorrow. Perform today whatever auspicious rituals are appropriate (to the occasion) for me and Vaidehi (Sita).

Characters & Entities

• Rama
• Sumantra (charioteer)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Faithful execution of entrusted duty—Sumantra promptly carries out the king’s order without delay.

What is the narrative situation?

After receiving the king’s instruction, the charioteer hastens to Rama’s residence to summon him back.

Which character virtue is emphasized?

Promptness and loyalty in service (kārya-niṣṭhā and bhakti to royal duty).