Shloka 26

अभिषेक-निवृत्ति-उपदेशः

Withdrawal of the Coronation: Rama’s Counsel to Lakshmana

Devanagari script

तस्मादपरितापस्संस्त्वमप्यनुविधाय माम्।प्रतिसंहारय क्षिप्रमाभिषेचनिकीं क्रियाम्।।।।

Transliteration

tasmād aparitāpaḥ san tvam apy anuvidhāya mām |

pratisaṁhāraya kṣipram ābhiṣecanikīṁ kriyām ||

Translation

پس جیسے میں بے غم ہوں، تم بھی رنج سے آزاد رہو؛ میری پیروی کرتے ہوئے راج تلک کی رسومات اور تیاریوں کو فوراً سمیٹ دو۔

Word by Word

• तस्मात्: therefore
• तस्मात्: Hetu (हेतु/Reason)
• Type: Indeclinable
• Root: तस्मात् (अव्यय/तद्-प्रातिपदिक)
• Form: हेतु-अव्यय (therefore); तद्-शब्दात् पञ्चमी-रूपेण निबद्धम्

• अपरितापः: free from grief
• अपरितापः: Visheshana (विशेषण/Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: अ-परिताप (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (qualifying त्वम्)

• सन्: being
• सन्: Karta (कर्ता/Subject qualifier)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमान-कृदन्त (present participle); पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; अर्थः—being

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, प्रथमा, एकवचन

• अपि: also
• अपि: Sambandha (सम्बन्ध/Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अपि-कार (also)

• अनुविधाय: having followed
• अनुविधाय: Purvakala (पूर्वकाल/Anterior action)
• Type: Verb
• Root: अनु-वि-धा (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund); अर्थः—following/complying

• माम्: me
• माम्: Karma (कर्म/Object)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, द्वितीया, एकवचन

• प्रतिसंहारय: withdraw; draw back
• प्रतिसंहारय: Kriya (क्रिया/Verb)
• Type: Verb
• Root: प्रति-सम्-हृ (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपद

• क्षिप्रम्: quickly
• क्षिप्रम्: Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण/Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: क्षिप्रम् (अव्यय)
• Form: काल-अव्यय (adverb: quickly)

• आभिषेचनिकीम्: pertaining to consecration
• आभिषेचनिकीम्: Visheshana (विशेषण/Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: आभिषेचनिक (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (qualifying क्रियाम्)

• क्रियाम्: rite; act
• क्रियाम्: Karma (कर्म/Object)
• Type: Noun
• Root: क्रिया (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

Context

Therefore, be free from grief like me and revoke all the arrangements made for the consecration ceremony immediately.

Characters & Entities

• Rama
• Lakshmana
• Abhisheka (coronation rites)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma is disciplined action after acceptance: once the rightful course is understood, one should promptly align conduct and rituals with truth, avoiding chaos or revenge.

What is the narrative situation?

Rama instructs Lakshmana to stop the coronation preparations immediately, since the plan has been overturned.

Which character virtue is emphasized?

Practical composure—Rama turns philosophy into orderly action, preventing anger from disrupting the kingdom’s decorum.