Shloka 21

यौवराज्य-प्रस्तावः

Proposal for Rāma’s Installation as Heir-Apparent

Devanagari script

अनेकवर्षसाहस्रो वृद्धस्त्वमसि पार्थिव।स रामं युवराजानमभिषिञ्चिस्व पार्थिवम्।।2.2.21।।

Transliteration

aneka-varṣa-sāhasro vṛddhas tvam asi pārthiva |

sa rāmaṃ yuvarājānam abhiṣiñcisva pārthivam || 2.2.21 ||

Translation

اے پارتھِو! تو بے شمار برسوں کے گزرنے سے بوڑھا ہو چکا ہے؛ اس لیے رام کو یووراج کے طور پر—زمین کے آئندہ حکمران کے طور پر—ابھِشیک دے کر مقرر فرما۔

Word by Word

• इच्छामः: we desire
• इच्छामः: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √इष्/इच्छ् (धातु)
• Form: लट् (Present), उत्तमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद

• हि: indeed
• हि: Sambandha (वाक्य-सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: निश्चय/हेतुबोधक particle (indeed/for)

• महाबाहुम्: mighty-armed
• महाबाहुम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: महा + बाहु (प्रातिपदिक)
• Form: समास: महा बाहुः यस्य (कर्मधारय-रूपेण); पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (of rāmaṃ)

• रघुवीरम्: hero of the Raghu line
• रघुवीरम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: रघु + वीर (प्रातिपदिक)
• Form: समास: रघोः वीरः (षष्ठी-तत्पुरुष); पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; apposition to rāmaṃ

• महाबलम्: very strong
• महाबलम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: महा + बल (प्रातिपदिक)
• Form: समास: महत् बलम् यस्य; पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (of rāmaṃ)

• गजेन: by/on an elephant
• गजेन: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: गज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन

• महतā: great
• महतā: Karana (करण)
• Type: Adjective
• Root: महत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; विशेषण (of gajena)

• यान्तम्: going/riding
• यान्तम्: Karma (कर्म)
• Type: Verb
• Root: √या (धातु)
• Form: वर्तमानकृदन्त (शतृ) ‘यान्त्/यात्’ (going/riding); पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; qualifying rāmaṃ

• रामम्: Rama
• रामम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: राम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• छत्रावृताननम्: whose face is shaded by a parasol
• छत्रावृताननम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: छत्र + आवृत + आनन (प्रातिपदिक)
• Form: समास: छत्रेण आवृतम् आननम् यस्य (बहुव्रीहि-भाव; तृतीया-तत्पुरुष-आधार); पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (of rāmaṃ)

Context

O mighty king!, you have grown many thousands of years old. Therefore, you should coronate Rama as prince regent of this kingdom.

Characters & Entities

• Daśaratha
• Rāma

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma is orderly succession for the stability of the realm: when a ruler is advanced in age, installing a qualified heir is presented as a righteous, welfare-oriented act.

What is the narrative situation?

The assembly directly urges Daśaratha to perform Rāma’s consecration as yuvarāja.

Which character virtue is emphasized?

Rāma’s implied worthiness (fitness to rule) and the kingdom’s concern for continuity of righteous governance.